ABD Başkanı Donald Trump’ın öngörülemez ve sert dış politika hamleleri, Washington’un geleneksel müttefiklerini alternatif arayışlara itiyor. İstikrar arayan Batılı ülkeler, uzun süredir tehdit olarak görülen Çin ile ilişkileri yeniden tanımlamaya başladı.
Küresel siyasette dengeler hızla değişirken, ABD’nin müttefikleri Washington’a olan güvenlerini sorgulamaya başladı. Donald Trump’ın dış politikadaki sert çıkışları ve ani kararları, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da yeni diplomatik arayışları beraberinde getiriyor. Bu süreçte Çin, Batılı ülkeler için giderek daha cazip bir alternatif olarak öne çıkıyor.
Çin’den Avrupa’ya Sürpriz Yakınlaşma
Çin’in Batı ile ilişkileri yumuşatma çabalarının son örneklerinden biri, İrlanda Başbakanı Micheál Martin’in bu ay Pekin’e gerçekleştirdiği ziyaret oldu. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, görüşme sırasında gençliğinde İrlandalı yazar Ethel Voynich’in “Sinek (Gadfly)” adlı romanından etkilendiğini dile getirerek kültürel bir bağa dikkat çekti.
Martin, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, “İki liderin ortak bir edebi eser üzerinden sohbet etmesi oldukça sıra dışıydı ancak bu temasın sembolik bir anlamı var” ifadelerini kullandı. Bu ziyaret, Çin’in Batılı ülkelerle ilişkilerde daha yumuşak ve diyalog odaklı bir yaklaşım benimsediğinin işareti olarak değerlendiriliyor.
ABD Güven Kaybı Yaşıyor
Trump’ın Grönland konusunda askeri güç kullanabileceğine dair açıklamaları ve Avrupa’ya yönelik gümrük vergisi tehditleri, kısa süreli geri adımlarla yumuşatılmış olsa da, ABD’nin güvenilir bir ortak olduğu algısı ciddi biçimde zedelenmiş durumda. Avrupa başkentlerinde, Washington’un uzun vadeli stratejik öngörülebilirliğine dair soru işaretleri giderek artıyor.
Çin devlet medyası Global Times’ta yayımlanan bir başyazıda ise bu durum açıkça vurgulandı. Makalede, “Dünya yeniden ‘orman kanunlarına’ dönme riskiyle karşı karşıya. Çin ve Avrupa Birliği, insanlık için ortak bir gelecek inşa etmek üzere birlikte hareket etmeli” ifadelerine yer verildi.
İstikrar Arayışı Çin’e Yöneltiyor
Hiçbir ülke dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD ile bağlarını tamamen koparmayı göze alamasa da, istikrar arayışı Batılı müttefikleri Çin ile daha dengeli ilişkiler kurmaya itiyor. Washington’da birçok siyasetçinin “varoluşsal tehdit” olarak tanımladığı Pekin, bu süreçte pragmatik bir ortak olarak görülmeye başlanıyor.
Mercator Çin Araştırmaları Enstitüsü’nden kıdemli analist Eva Seiwert’e göre, ABD politikasının giderek daha öngörülemez hale gelmesi Avrupa’yı temkinli adımlar atmaya zorluyor. Seiwert, “Avrupalı liderler, Pekin ile iletişim kanallarını açık tutmak istiyor. Ancak bu yaklaşım, riskleri azaltma hedefiyle çelişerek Çin’e olan ekonomik ve siyasi bağımlılığı derinleştirebilir” değerlendirmesinde bulundu.
Kanada’dan Yeni Mesaj
Bu eğilimin son örneklerinden biri Kanada’da görüldü. ABD’ye karşı daha bağımsız bir duruş sergileme vaadiyle seçilen Kanada Başbakanı Mark Carney, geçtiğimiz hafta Pekin’e yaptığı ziyaretle dikkat çekti. Carney, “Kanada, Çin ile yeni bir stratejik ortaklık kuruyor” diyerek küresel düzenin bir geçişten ziyade köklü bir kopuş sürecine girdiğini ifade etti.
Uzmanlara göre, Trump döneminde ABD’nin sertleşen ve öngörülemezleşen dış politikası, Batılı müttefikleri çok kutuplu bir dünyada yeni denge arayışlarına itiyor. Bu süreçte Çin, yalnızca ekonomik değil, diplomatik bir alternatif olarak da ağırlığını artırıyor.
İngiltere ve Avrupa’nın İkilemi
İngiltere Başbakanı Keir Starmer’in önümüzdeki günlerde Çin’e yapacağı ziyaret ise farklı bir denge arayışını yansıtıyor. Trump ile daha yumuşak bir ilişkiye sahip olmasına rağmen, Grönland ve Chagos Adaları tartışmaları Starmer’in söylemlerini sertleştirdi. Ülkede güvenlik ve insan hakları gerekçeleriyle Çin’e karşı daha katı bir tutum sergilemesi yönünde ciddi baskılar bulunuyor.
Bu baskılar, hükümetin yoğun muhalefete rağmen onayladığı Çin’in Londra’daki dev büyükelçilik başvurusu nedeniyle daha da artmış durumda. SOAS Çin Enstitüsü Direktörü Steve Tsang, Starmer’in Çin ile ekonomik ilişkileri geliştirmek isteyeceğini ancak Pekin’i ABD’den daha güvenilir bir ortak olarak görmeyeceğini belirtiyor.
Buna rağmen Starmer’ın, Carney gibi, ticari anlaşmalar imzalamayı ve İngiltere ekonomisine ihtiyaç duyulan yatırımı çekmeyi hedeflediği ifade ediliyor. Ziyarette önde gelen İngiliz şirketlerinin temsilcilerinin de yer alması ve İngiltere-Çin CEO Konseyi’nin yeniden canlandırılması bekleniyor.
Ukrayna ve Güvenlik Engeli
Çin’e yönelme sürecinin önünde ciddi engeller bulunuyor. Song Bo’ya göre, Avrupa Komisyonu’nun Çin’e karşı hâlâ mesafeli tutumu ve Ukrayna savaşı, ilişkilerin derinleşmesini zorlaştırıyor. Bu iki sorun çözülmeden, Çin-Avrupa ilişkilerinde kayda değer bir ilerleme beklenmiyor.
Pazar günü Pekin’e gitmesi planlanan Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo için Ukrayna meselesi özel bir önem taşıyor. Analist Patrik Andersson, Çin’in Rusya’ya verdiği desteğin İskandinav ülkeleriyle ilişkileri gerdiğini ancak Finlandiya’nın Çin ile bağlarının görece daha istikrarlı olduğunu vurguluyor.
Sonuç: Trump Etkisi Çin’i Güçlendiriyor
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Avrupa, enerji başta olmak üzere kritik alanlarda tek bir ülkeye bağımlı olmanın risklerini acı biçimde deneyimledi. Benzer bir bağımlılığın temiz enerji teknolojilerinde Çin ile yaşanmasından kaçınılması gerektiği sıkça dile getiriliyor.
Buna rağmen, Trump’ın çok taraflı düzene verdiği zarar, orta ölçekli güçleri yeni arayışlara itiyor. Çin, Trump’ın tutumunun kutlanacak bir gelişme olmadığını savunsa da, ortaya çıkan tablo Pekin’in küresel sahnedeki ağırlığını giderek artırıyor.

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ
ABDÇinTicaretSavaşı #ABDÇinGerilimi #ABDÇinEkonomi #ABDÇinGümrükVergileri #ABDÇinTicaretKrizi #TrumpÇinPolitikası #ABDÇinRekabeti #KüreselEkonomi #ABDÇinİthalatİhracat #ABDÇinYaptırımları #ÇinABDİlişkileri #ABDÇinStratejikRekabet #ABDÇinDışTicaret #ABDÇinEkonomikSavaş #ABDÇinJeopolitiği #KüreselTicaret #ABDÇinEkonomikGerilim
Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı Doğu Türkistan Haberleri, Türkistan İslam Partisi, Doğu Türkistan STK'lar Birliği, Dünya Uygur Kurultayı, Doğu Türkistan Alimleri Ulemaları Birliği,Doğu Türkistan Maarif Derneği, Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti, East Turkestan News, Turkestan Islamic Party, East Turkestan NGOs Union, World Uyghur Congress, East Turkestan Scholars Ulema Union,East Turkestan Education Association, East Turkestan Government in Exile