İDAM KARARININ HEMEN ARDINDAN GELEN DEV ANLAŞMA: Pekin’in Ticaret ve Demiryolu Diplomasisiyle Yürüttüğü Küresel Uygur Avı

ANALİZ / DOSYA HABER — Bangkok mahkemesinin Çin’in ağır siyasi baskıları altında 11 yıldır tutuklu bulunan iki Uygur sığınmacı hakkında verdiği şaibeli idam kararının hemen ardından, Tayland ile Çin arasında devasa bir altyapı hamlesi duyuruldu. İdam kararının yarattığı küresel infialin gölgesinde gelen bu zamanlama, Pekin’in ticari ve ekonomik gücünü nasıl bir “sınır ötesi operasyon silahına” dönüştürdüğünü bir kez daha gözler önüne serdi.

Tayland hükümeti, Başbakan Anutin Charnvirakul’un Çin’e yaptığı resmi ziyaretin hemen ardından, Bangkok’u Çin’e bağlayacak 250 kilometrelik yüksek hızlı tren projesinin ilk etabını 2030’a kadar tamamlayacağını ilan etti. Masadaki tek konu tren hattı da değil; Çin’in Tayland’dan gıda ithalatını artırması, ortak savunma mekanizması kurulması ve “suçla mücadele” adı altında istihbarat/veri paylaşımı yapılması da bu yeni anlaşma paketinin içinde yer alıyor.

Ticaret Anlaşmalarıyla Satın Alınan İrade

Dışarıdan bakıldığında sıradan bir “bölgesel kalkınma ve hızlı tren” haberi gibi sunulan bu gelişmeler, aslında Çin’in Doğu Türkistan’dan kaçan Uygur Türklerini yakalatmak ve cezalandırmak için uyguladığı borç ve ticaret diplomasisinin en somut örneğidir.

Çin, ekonomik yatırım yaptığı ve siyasi olarak köşeye sıkışmış yönetimlere hiçbir zaman “karşılıksız” finansal destek sunmaz. 2014’teki askeri darbe sonrası Batı’dan tecrit edilen Tayland cuntasını finansal ve siyasi korumaya alan Pekin, bu desteğin karşılığında masaya her defasında “Uygur Mültecilerin İadesi ve Susturulması” şartını koymuştur.

Fatura Ödeniyor: İdam Kararları ve Tren Yolu Müjdesi!

İdam kararı ile yüksek hızlı tren müjdesinin arka arkaya gelmesi, 13 yıldır ilmek ilmek dokunan kirli pazarlığın final sahnesidir:

• 2015 (Siyah Çuvallı İade): Tayland, uluslararası hukuku çiğneyerek 109 Uygur Türkünün başına siyah çuvallar geçirip Çin’e iade etti.

• 2015 (Erawan Tapınağı Kumpası): İadelerin yarattığı uluslararası infial üzerine Tayland yönetimi, Bangkok’taki tapınak patlamasının faturasını jet hızıyla iki masum Uygur gencine (Bilal Mohammad ve Yusufu Mieraili) kesti.

• 2025 (Gizli İade): Hücrelerde 11 yıl tutulan son 40 Uygur sığınmacı, Çin ile yürütülen gizli temaslar sonucu Çin’e teslim edildi.

• Haziran 2026 (Şaibeli İdam Kararı): Ağır işkenceler ve kaybolan tercümanların gölgesinde yürütülen yargılama sonucu iki Uygur genci hakkında idam kararı verdirildi.

• Temmuz 2026 (Hızlı Tren ve Ticaret Müjdesi): İdam kararından hemen sonra Tayland Başbakanı Çin’e gitti ve Çin’e uzanacak 3.900 kilometrelik dev demiryolu ağının Tayland etabının 2030’da biteceği duyuruldu.

Sınır Ötesi Operasyonların Yeni Adı: “Çin Nüfuz Alanı”

Pekin yönetiminin Uygur Türklerine yönelik küresel avı adım adım şöyle işliyor:

1. Ekonomik Bağımlılık: Hedef ülkeye dev borçlar, hızlı tren hatları ve ticaret vaatleri sunulur.

2. Siyasi Vesayet: Tecrit edilmiş otoriter rejimlere diplomatik kalkan sağlanır.

3. Sınır Ötesi Operasyon: Çin istihbaratı ve Interpol’ün “Kırmızı Bülten” sistemi istismar edilerek sığınmacılar yakalatılır.

4. Adli Tiyatro: Yerel mahkemeler baskı altına alınarak, Tayland örneğinde olduğu gibi düzmece yargılamalarla idam kararları aldırılır ve ardından “ekonomik ödül” (tren yolları, gıda anlaşmaları) teslim edilir.

Sonuç: Demiryolu mu, Sınır Ötesi Pazarlık mı?

Tayland’ın Çin ile imzaladığı yüksek hızlı tren projesi ve gıda anlaşmaları, Doğu Türkistan’da yürütülen politikaların sınır ötesine taşınmasının ekonomik kılıfıdır. Bangkok mahkemesinden çıkan idam kararının hemen ardından müjdelenen bu demiryolu hattı, Çin’in ticaret anlaşmalarını nasıl bir şantaj ve infaz diplomasisine dönüştürdüğünün kanıtıdır.

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ