Kazakistan’ın Taldıkorgan şehrinde görülen davada, Çin’in Doğu Türkistan (Sincan) politikalarını protesto eden 19 aktivist hakkında ağır kararlar çıktı. “Atazhurt” hareketi destekçilerinin Kasım 2025’te gerçekleştirdiği eylemler, mahkeme tarafından “ulusal huzursuzluğu kışkırtma” olarak değerlendirildi. 13 Nisan’da açıklanan kararla birlikte, sanıklar hapis ve özgürlük kısıtlaması cezalarına çarptırıldı.
Mahkeme Kararının Detayları: 5 Yıl Hapis ve Siyasi Yasak
Mahkeme, 19 sanığın tamamını suçlu bularak şu yaptırımları uyguladı:
Hapis ve Kısıtlama: Sanıkların bir kısmı 5 yıl doğrudan hapis cezası alırken, bir kısmına ise “denetimli serbestlik” benzeri özgürlük kısıtlamaları getirildi.
Siyasi Hak Mahrumiyeti: Tüm sanıklara 3 yıl boyunca sosyal ve siyasi faaliyetlerde bulunma yasağı konuldu.
Suçlama: İddianamede, eylemcilerin kitle iletişim araçlarını kullanarak “ulusal huzursuzluğu kışkırtmak” ve “Çin ulusunun onur ve haysiyetine hakaret etmek” amacıyla organize oldukları belirtildi.
Uluslararası Hukuk Perspektifi: İfade Özgürlüğü mü, Diplomatik Suç mu?
Bu dava, uluslararası hukuk literatüründe yer alan “egemenlik sembollerine saldırı” ve “insan hakları savunuculuğu” arasındaki ince çizgiyi yeniden tartışmaya açıyor.
“Kazakistan’da kritik karar! Çin’in Doğu Türkistan politikalarını protesto eden ‘Atazhurt’ aktivistlerine hapis cezası yağdı.”
1. Sembolik Eylemler ve İfade Özgürlüğü
Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (ICCPR) uyarınca, bayrak yakma gibi eylemler pek çok demokratik hukuk sisteminde “sembolik ifade özgürlüğü” kapsamında değerlendirilir. Ancak Kazakistan iç hukukunda ve bölgesel güvenlik anlaşmalarında (Şanghay İşbirliği Örgütü gibi), komşu devletlerin onuruna yönelik saldırılar “kamu düzenini bozma” kapsamında ağır cezalara tabi tutulabiliyor.
2. “Zulmün Arkasında Çin Var” İddiası ve Devlet Sorumluluğu
Aktivistlerin savunmasında dile getirilen “yargı sürecinin Çin tarafından yönlendirildiği” iddiası, uluslararası hukukta “yargı bağımsızlığı” ihlali tartışmalarını doğurur. Eğer bir devlet, başka bir devletin baskısıyla kendi vatandaşlarını cezalandırıyorsa, bu durum uluslararası planda egemenlik haklarının kötüye kullanımı olarak nitelendirilebilir.
3. Sincan Kampları ve Mütekabiliyet
Protestocuların temel talebi, Sincan’daki “ıslah kamplarında” tutulan Kazakların serbest bırakılmasıydı. Uluslararası hukukta “Emsal Teşkil Eden İnsan Hakları İhlalleri” söz konusu olduğunda, protesto hakkının geniş yorumlanması gerektiği savunulsa da, Kazakistan mahkemesi “ulusal güvenlik” ve “komşuluk ilişkilerini” ön planda tuttu.
Eylemin Arka Planı: Kalzhat Köyü’nde Neler Yaşandı?
Kasım 2025’te, Almatı bölgesine bağlı Uygur ilçesinin Kalzhat köyü yakınlarında toplanan grup, Çin ile Kazakistan arasındaki vizesiz rejim planlarına ve Sincan’daki baskılara tepki göstermişti. Eylem sırasında:
Çin bayrağı ve Şi Cinping’in fotoğrafları yakıldı.
Çin Komünist Partisi’nin azınlık politikalarına karşı sloganlar atıldı.
Tutuklu Kazak soydaşların iadesi talep edildi.
Önemli Not: Sanık yakınları mahkeme binası önünde yaptıkları açıklamada kararı “siyasi bir infaz” olarak nitelendirdi ve davanın adil bir zeminde yürütülmediğini savundu.
Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ
Doğu Türkistan Haberleri | Uygur Türkleri | Doğu Türkistan Bülteni Doğu Türkistan Haberleri, Analiz ve Güncel Gelişmeler
