Doğu Türkistan Haberleri | Uygur Türkleri | Doğu Türkistan Bülteni Doğu Türkistan Haberleri, Analiz ve Güncel Gelişmeler
İlgili Makaleler
Pekin yönetimi, Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerine ilişkin bilgi sızmasını engellemek için kapsamlı bir gizlilik düzenlemesini yürürlüğe koydu. Yeni yasa, devlet görevlilerinden sıradan vatandaşlara kadar geniş bir kesimi kapsıyor ve yapay zekâ destekli izleme sistemleriyle bilgi akışını kontrol altına almayı hedefliyor.
İşgal altındaki Doğu Türkistan’da 1 Mart itibarıyla yürürlüğe giren yeni gizlilik yasası, bölgedeki devlet çalışanlarının ne söyleyebileceğini, kiminle iletişim kurabileceğini ve hatta görevden ayrıldıktan sonra hangi ülkelere seyahat edebileceğini belirleyen katı kurallar getiriyor.
Yeni düzenleme yalnızca devlet görevlilerini değil, yerel yönetimleri, medya kuruluşlarını ve sosyal medya kullanıcılarını da kapsayarak bölgeden dış dünyaya bilgi çıkışını ciddi şekilde sınırlamayı amaçlıyor.
“Suçları Gizlemek İçin Yeni Bir Yasa”
Human Rights Watch bünyesinde Çin üzerine araştırmalar yapan Yalkun Uluyol, yeni düzenlemenin amacının bölgedeki ihlallerin gizlenmesi olduğunu belirtiyor.
Uluyol’a göre Çin’in zaten ulusal bir “devlet sırları yasası” bulunmasına rağmen Doğu Türkistan için ayrıca bir yönetmelik çıkarılması tesadüf değil.
Uluyol, “Çin’in mevcut bir devlet sırları yasası var. Ancak Doğu Türkistan’daki yetkililer, insanlığa karşı işledikleri suçları gizlemek için yeni bir yasa çıkarmak zorunda kaldı” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre yeni düzenleme, özellikle gözaltı kamplarındaki uygulamalar hakkında bilgi sahibi olan devlet görevlilerinin konuşmasını engellemeyi hedefliyor.
Eski Yetkililere Seyahat Yasağı
Yasanın 32. maddesi, gizli bilgilere erişimi bulunan devlet çalışanlarının görevden ayrıldıktan sonra “gizemi kaldırma süresi” adı verilen özel bir döneme girmesini öngörüyor.
Bu süre boyunca söz konusu kişiler:
- Yurt dışına seyahat edemiyor
- Göç edemiyor
- Bildikleri bilgileri kamuoyuyla paylaşamıyor
Araştırmacılar, geçmişte eski kamp görevlilerinin ve yerel yetkililerin tanıklıklarının, Pekin’in “mesleki eğitim merkezi” olarak adlandırdığı kamplardaki ihlallerin ortaya çıkarılmasında kritik rol oynadığını belirtiyor. Yeni yasa ise bu tanıklıkların önünü kesmeyi amaçlıyor.
Köy ve Mahallelere “Gizlilik Görevlisi”
Yasanın 5. maddesi, kasaba yönetimleri ve mahalle komitelerine resmi “gizlilik yönetimi personeli” atama zorunluluğu getiriyor.
Bu yerel yapılar daha önce:
- Uygur ailelerin dini pratiklerini izlemek
- Yurt dışındaki akrabalarla iletişimi takip etmek
- Devlete ihbar mekanizması oluşturmak
gibi uygulamalarla gündeme gelmişti.
Yeni yasa ile bu yapılar, bölgedeki gizlilik denetim ağının resmi bir parçası haline getiriliyor.
Yapay Zekâ ile Bilgi Takibi
Yasanın 22. maddesi, devlet kurumlarının bilgi altyapısına yapay zekâ destekli izleme sistemleri entegre etmesini zorunlu kılıyor.
Bu sistemlerin amacı:
- Kurum içindeki bilgilerin dışarı sızmasını takip etmek
- Hangi bilgilerin paylaşılabileceğini belirlemek
- Gizli kabul edilen içerikleri otomatik olarak işaretlemek
olarak açıklanıyor.
Medya ve Sosyal Medya İçin “Güvenlik Tehdidi” Uyarısı
Yasanın 39. maddesi, gazeteler, televizyon kanalları, internet platformları ve bireysel sosyal medya hesaplarının gizli kabul edilen bilgileri yayımlamasını ulusal güvenlik tehdidi olarak tanımlıyor.
Eleştirmenler, bu hükmün Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerine ilişkin haberlerin yayımlanmasını fiilen suç haline getirebileceğini belirtiyor.
Demografik Veriler de “Devlet Sırrı” Olabilecek
Yasanın 24. maddesi ise en geniş kapsamlı düzenlemelerden biri olarak görülüyor.
Bu maddeye göre tek tek gizli olmayan veriler bile toplu halde “devlet sırrı” olarak sınıflandırılabilecek.
Bu durum özellikle:
- doğum oranları
- nüfus transferleri
- dini kayıtlar
- demografik istatistikler
gibi verilerin tamamen gizlenmesine yol açabilir.
BM Raporu Sonrası Yeni Kısıtlamalar
United Nations tarafından 2022 yılında yayımlanan raporda Çin’in Uygurlar ve diğer Türk Müslümanlara yönelik uygulamalarının insanlığa karşı suç teşkil edebileceği belirtilmişti.
China bu iddiaları reddederken, raporun ardından bölgeye bağımsız gözlemcilerin erişimi daha da zorlaştı.
Eleştirmenler, yeni gizlilik yasasının Doğu Türkistan’daki bilgi akışını kalıcı şekilde kontrol altına almayı hedeflediğini ve uluslararası incelemeleri daha da zorlaştıracağını ifade ediyor.
Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ
#DoğuTürkistan #Uyghur #UyghurGenocide #China #HumanRights #UyghurMuslims #EastTurkistan #UyghurCrisis #ChinaPolicy #HumanRightsWatch #BreakingNews #WorldNews #GlobalNews #UyghurRights #FreeUyghurs #StopUyghurGenocide #AsiaNews #InternationalNews #HumanRightsViolations #UyghurRegion #SonDakika #Gündem
