Çin Doğu Türkistan’da Yeni Modeli Devreye Soktu: “Açık Dijital Hapishane” İddiası

Doğu Türkistan Bülteni Editör 3 Mart 2026 Doğu Türkistan, Soykırım Kampları yorum Yap

İlgili Makaleler

Uygur araştırmacı Muhammed Amin el-Uyguri, Doğu Türkistan’da baskının 2017 sonrası “açık dijital hapishane” modeline dönüştüğünü açıkladı. Demografik değişim, zorunlu çalışma ve biyometrik gözetim iddiaları gündemde.

Doğu Türkistan’da Baskı “Acil Durumdan Kurumsallaşmaya” mı Geçti?

Uyguri, Arabi21’e verdiği kapsamlı röportajda, 2017 sonrası dönemi “acil durum rejiminden kalıcı ve kurumsal bir sisteme geçiş” olarak tanımladı.

Uzman isme göre, daha önce uluslararası kamuoyunun tepkisini çeken kitlesel gözaltı kamplarının bir kısmı kapatıldı; ancak bu adım bir “gevşeme” değil, yeni bir yapılandırmanın parçası.

El-Uyguri, tutukluların iki ana kategoriye yönlendirildiğini iddia etti:

Uzun süreli hapis cezalarıyla resmi cezaevleri
Küresel tedarik zincirleriyle bağlantılı zorunlu çalışma sistemleri

Bu dönüşümün, uluslararası izlemeyi ve belgelendirmeyi zorlaştırdığını belirtti.

“Açık Dijital Hapishane” İddiası

Uzman, geleneksel askeri kontrol noktalarının yerini biyometrik gözetim sistemleri ve yapay zekâ destekli izleme ağlarının aldığını savundu.

Bu yeni modeli “açık dijital hapishane” olarak tanımlayan Uyguri’ye göre:

Davranış kalıpları analiz ediliyor
Sosyal etkileşimler takip ediliyor
Hareket geçmişi dijital olarak kaydediliyor

Bu sistemin bireylerde sürekli bir öz denetim ve içsel korku oluşturduğunu ifade etti.

Demografik Değişim Tartışması

El-Uyguri, son 20 yılda bölgede sistematik bir demografik dönüşüm yaşandığını ileri sürdü.

İddialar arasında şunlar yer aldı:

Han Çinlisi nüfusun bölgeye yerleştirilmesi
Doğum oranlarında ciddi düşüş
Zorunlu doğum kontrol uygulamaları
Genç nüfusun Çin’in farklı bölgelerine iş gücü olarak transferi

Bu sürecin yalnızca güvenlik değil, uzun vadeli sosyal mühendislik stratejisi olduğunu savundu.

Ticaret Savaşı ve Uygur Meselesi

Çin ile Batı arasındaki ticaret geriliminin Uygur meselesini küresel gündeme taşıdığını belirten uzman, özellikle zorunlu çalıştırma iddialarının tedarik zincirleri üzerinden ekonomik yaptırımlara dönüştüğünü ifade etti.

Ancak küresel krizlerin (Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki gelişmeler gibi) konunun uluslararası gündemdeki görünürlüğünü azalttığını söyledi.

Çin İç Siyaseti ve Güvenlik Politikaları

Uyguri, Çin’deki son askeri ve siyasi tasfiyelerin Doğu Türkistan’daki güvenlik politikalarını yumuşatmayacağını, aksine yerel yöneticilerin daha sert önlemler almasına yol açabileceğini öne sürdü.

Ona göre, Doğu Türkistan dosyası artık Çin’in “ulusal güvenlik doktrini”nin parçası haline gelmiş durumda.

Olası Gelecek Senaryoları

Uzman üç temel senaryo öngörüyor:

Kurumsallaşmış zorunlu entegrasyonun kalıcı hale gelmesi
Çin merkezli bir kriz sonucu güvenlik yapısının sarsılması
Sorunun kronikleşerek uluslararası alanda sürekli gündemde kalması

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ

#EastTurkistan #Uyghurs #HumanRights #ChinaPolicy #ForcedLabor #DigitalSurveillance #GlobalNews #UyghurGenocide #InternationalPolitics #DoğuTürkistan #UygurTürkleri #SonDakika #Gündem #Haberler