İstanbul’un Göbeğinde Konsolosluk Tuzağı: Çin, Uygur Türklerini Fişlemek İçin “Mahalle Hizmeti” Maskesi mi Kullanıyor?

Çin Halk Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu, 7 Ağustos 2026 Cuma günü İBB Dr. Enver Ören Kültür Merkezi’nde “Konsolosluk Hizmetleri Yakınınızda, Hizmetler Mahallenizde” başlığıyla bir etkinlik düzenleyeceğini duyurdu. Yayınlanan davetiye metninde; pasaport yenileme, vatandaşlık işlemleri, emeklilik ve bekarlık beyanı gibi rutin hizmetlerin sunulacağı, ayrıca yurda ziyaret ve yaz kampları için danışma/kayıt masalarının kurulacağı belirtiliyor.

Ancak Doğu Türkistan diasporası, insan hakları uzmanları ve güvenlik analistleri açısından bu organizasyon sıradan bir diplomasi faaliyeti değil; Türkiye’deki Uygur Türklerinin kimlik ve yerleşme verilerini el etmeye yönelik geniş kapsamlı bir “fişleme ve veri toplama tuzağı” niteliği taşıyor.

Mekanizma Nasıl İşliyor? “Hizmet” Maskesi Altında Veri Avı

Çin yönetiminin Türkiye’deki Uygur diasporasına yönelik yürüttüğü ulusötesi baskı (transnational repression) stratejisinde, doğrudan konsolosluk başvuruları ve kayıt masaları kritik bir veri toplama noktası olarak öne çıkıyor.

• Biyometrik ve Adres Verilerinin Toplanması: Pasaport yenileme veya konsolosluk onayı için başvuran bireyler; güncel ikamet adreslerini, iletişim bilgilerini, biyometrik fotoğraflarını ve Türkiye’deki statülerini kendi elleriyle teslim etmek zorunda kalıyor.

• Doğu Türkistan’daki Ailelere Şantaj: Fişleme ağına takılan veya bilgileri güncellenen kişilerin Doğu Türkistan’da (Sincan Uygur Özerk Bölgesi) kalan aile fertleri anında tespit ediliyor. Elde edilen bu bilgiler, memleketteki akrabalara yönelik tehdit, gözaltı ve şantaj mekanizmasının temel dayanağı haline getiriliyor.

• “Çin’e Dönüş” Baskısı ve Toplama Kampları: Türkiye’de yaşayan Uygur Türkleri, Doğu Türkistan’daki aile üyelerinin can güvenliğiyle tehdit edilerek Çin’e dönmeye zorlanıyor. Bu baskılara boyun eğip dönen ya da meşru yollarla sınır dışı ettirilmeye çalışılan bireyler, Çin’e ulaştıkları anda terör ve güvenlik suçlamalarıyla cezaevlerine ve toplama kamplarına kapatılıyor.

Bütüncül Gözetim Ağı: Sahadan Sokaklara, İkili Ticaretten Konsolosluğa

Konsolosluğun bu son hamlesi, Pekin’in İstanbul’da kurduğu çok katmanlı takip ve baskı altyapısının yalnızca bir ayağını oluşturuyor:

1. Saha ve Dijital Takip: İstanbul Maratonu gibi kitlesel etkinliklerde Uygur Türklerini el kameraları ve tele-objektiflerle takip eden “iki ayaklı” saha ajanları ile kent içi güvenlik donanımlarındaki yazılımsal açıklar, diasporayı sürekli bir gözetim altında tutuyor.

2. Meşru Ticaretin Suçlaştırılması: Türkiye ile Doğu Türkistan arasında yürütülen sıradan ticari ve mali ödemeler, Çin makamları tarafından “terörizmi finanse etme” gerekçesi sayılıyor. Urumçi’de Türkiye’den ödeme alan veya ticaret yapan Uygur ailelerin gözaltına alınarak tutuklanması, ekonomik bağların dahi ceza mekanizmasına dönüştürüldüğünü gösteriyor.

3. Resmi Evrak Tuzağı: Saha takibi ve ticari yaptırımlarla kuşatılan Uygur Türkleri, bu kez “konsolosluk ayağınıza geldi” söylemiyle resmi bir çatı altında kayıt altına alınmaya çalışılıyor.

Uyarı ve Çağrı: Fişleme Riskine Karşı Dikkat!

Uygur sivil toplum kuruluşları ve güvenlik uzmanları, Türkiye’de yaşayan Doğu Türkistanlıları ve sığınmacı statüsündeki bireyleri Başkonsolosluk tarafından organize edilen bu tür saha etkinliklerine karşı dikkatli olmaya çağırıyor.

“Konsolosluk Hizmeti” adı altında yürütülen bu organizasyonların, Türkiye’deki Uygur diasporasının izini sürmek, aile bağlarını haritalandırmak ve nihayetinde bireyleri toplama kamplarına uzanan bir baskı zincirine dahil etmek amacını taşıdığı vurgulanıyor. Yetkili makamların ve emniyet birimlerinin, Türkiye’nin egemenlik sınırları içerisinde yürütülen bu tür örtülü fişleme faaliyetlerine karşı gerekli güvenlik önlemlerini alması talep ediliyor.

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ

DOSYA HABER 7. BÖLÜM: İnterpol’ün Çirkin Yüzü: İstanbul–Pekin Dijital Gözetim Ağı

Çin’in Sınır Ötesi Baskısı İstanbul Maratonu’na Sıçradı? İşte O Tartışmalı Anlar