The Times gazetesinin ortaya çıkardığı rapor, İngiltere’nin Çin’in kontrolü altındaki Doğu Türkistan’da yürütülen karbon projelerine sağladığı desteği yeniden gündeme taşıdı. Karbon projelerinin çevresel ve etik boyutu, Uygur Türklerine yönelik baskılarla birlikte daha da tartışmalı hale geldi.
İngiltere’nin Karbon Projelerine Desteği
Rapora göre, İngiltere 2016–2018 yılları arasında Doğu Türkistan’da faaliyet gösteren sanayi tesislerinde karbon yakalama teknolojilerinin geliştirilmesi için finansman sağladı.
Bu destek, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla kamu fonları kullanılarak gerçekleştirildi.
Ancak ortaya çıkan bilgiler, bazı karbon yakalama sistemlerinin:
- Emisyon azaltmak yerine
- Petrol üretimini artırmak amacıyla kullanıldığını
gösterdi. Bu durum, projelerin gerçek amacı hakkında ciddi etik soru işaretleri doğurdu.
Baskı Dönemiyle Çakıştı
Finansman süreci, Çin’in Doğu Türkistan’da baskı politikalarını yoğunlaştırdığı döneme denk geldi.
Birleşmiş Milletler bünyesinde 2018’de yapılan değerlendirmelerde:
- 1 milyona kadar Uygur Türkünün “yeniden eğitim” kamplarında tutulduğu belirtildi
2022’de yayımlanan raporlarda ise:
- Bölgedeki uygulamaların insanlığa karşı suç teşkil edebileceği vurgulandı
Karbon Projelerinin Gerçek Yüzü
Uzmanlara göre karbon yakalama projeleri, teoride iklim değişikliğiyle mücadele aracı olsa da pratikte ciddi sorunlar içeriyor:
1. Emisyonu azaltmak yerine artırabiliyor
Karbonun yer altına basılması yöntemi, petrol çıkarımını artırarak daha fazla fosil yakıt kullanımına yol açabiliyor.
2. “Yeşil aklama” aracı olarak kullanılabiliyor
Şirketler ve devletler çevreci görünürken, gerçek emisyon azaltımı sınırlı kalabiliyor.
3. Yüksek maliyet – düşük verim
Bu projelere ayrılan bütçenin, yenilenebilir enerji yatırımlarına göre daha az etkili olduğu belirtiliyor.
Doğu Türkistan’da Çevresel ve İnsani Riskler
Karbon projelerinin Doğu Türkistan’daki etkileri yalnızca çevreyle sınırlı değil:
Çevresel riskler:
- CO₂ sızıntısı ihtimali
- Yer altı su kaynaklarının kirlenmesi
- Tarım alanlarının zarar görmesi
İnsani riskler:
- Uygur Türklerinin zorla çalıştırılması iddiaları
- Yoğun gözetim altında iş gücü kullanımı
- Yerel halkın rızasının olmaması
Bu tablo, karbon projelerinin dolaylı olarak baskı sistemlerini destekleyebileceği yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.
İngiltere’ye Tepkiler Artıyor
İngiltere’de milletvekilleri ve insan hakları savunucuları:
- Fonların nasıl kullanıldığının açıklanmasını
- Tam şeffaflık sağlanmasını
- İnsan hakları ihlallerine dolaylı destek verilmemesini
talep ediyor.
Hükümet ise finansman kararlarının önceki yönetimler döneminde alındığını belirtmekle yetindi.
Küresel Tartışma: İklim mi, Etik mi?
Uzmanlar, dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin’e sağlanan iklim fonlarının:
- Daha yoksul ve kırılgan ülkelere yönlendirilmesi gerektiğini
- İnsan hakları sicili göz önünde bulundurulmadan yapılan yatırımların risk taşıdığını
ifade ediyor.
Doğu Türkistan’daki karbon projeleri, artık yalnızca bir çevre meselesi değil.
Ortaya çıkan tablo üç kritik soruyu gündeme getiriyor:
- Karbon projeleri gerçekten iklim çözümü mü?
- Bu projeler çevreye zarar mı veriyor?
- Uygur Türklerinin yaşadığı insan hakları ihlalleriyle bağlantısı var mı?
Bu sorular, uluslararası kamuoyunda giderek daha yüksek sesle sorulmaya devam ediyor.

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ
#DoğuTürkistan #UygurTürkleri #China #Uyghur #CarbonCapture #HumanRights #StopUyghurGenocide #ClimateJustice #CCS #Greenwashing #Xinjiang #ForcedLabor #EnvironmentalRisk #CarbonProjects #UK #GlobalNews #UyghurCrisis #HumanRightsViolations #ClimatePolicy #EnergyProjects #BreakingNews #FreeUyghurs #ChinaNews #Sustainability #ClimateDebate #EcoPolitics #UyghurGenocide #CarbonCaptureFail #JusticeForUyghurs #WorldNews
Doğu Türkistan Haberleri | Uygur Türkleri | Doğu Türkistan Bülteni Doğu Türkistan Haberleri, Analiz ve Güncel Gelişmeler