Doğu Türkistan Haberleri – Son Dakika – Uygur Haber Ajansı Doğu Türkistan Haberleri ve Çin haberleri; toplama kampları, istihbarat savaşları, İnterpol suiistimalleri, sınır ötesi Uygur avı ve küresel PSC tehdidi analizleri.
Güney Çin Denizi’nde sular durulmuyor. Küresel ticaretin kalbi konumundaki bölgede, Çin’in tek taraflı egemenlik iddialarına karşı uluslararası baskı giderek büyüyor. Amerika Birleşik Devletleri, Japonya ve Filipinler’in başı çektiği 14 ülke, Pekin yönetimine tarihi bir çağrıda bulunarak Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi tarafından verilen kararı derhal kabul etmeye davet etti.
Kararın 10. yıldönümünde yayınlanan ortak bildiride, Çin’in askeri unsurlarla bölgede kurduğu baskı sert bir dille eleştirilirken, Avrupa Birliği (AB) de küresel koalisyona destek verdi. Pekin ise kararı “hukuksuz bir kağıt parçası” olarak niteleyip, gerilimden ABD’yi sorumlu tuttu ve Japon Büyükelçiliği yetkilisini bakanlığa çağırarak diplomatik bir krizin fitilini ateşledi.
Küresel Koalisyondan Ortak Bildiri: “Karar Nihai ve Bağlayıcıdır”
Lahey’de Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) uyarınca kurulan tahkim mahkemesi, tam on yıl önce Filipinler’in başvurusu üzerine tarihi bir karar vermişti. Mahkeme, Çin’in Güney Çin Denizi’nin neredeyse tamamı üzerinde öne sürdüğü “tarihi hak” iddialarının hiçbir hukuki dayanağı olmadığına ve uluslararası hukuku ihlal ettiğine hükmetmişti.
Tokyo ve Manila kaynaklı resmi açıklamalara göre, pazar günü bir araya gelen 14 ülke, yayınladıkları ortak metinde bu kararın “nihai, yasal olarak bağlayıcı ve kesin” olduğunu yeniden tescilledi. Bildiride imzası bulunan ülkeler şunlar oldu:
-
Asya ve Pasifik: Filipinler, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda
-
Amerika ve Avrupa: ABD, İngiltere, Kanada, Almanya, İtalya, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya ve Slovenya
Avrupa Birliği’nden “Dönüm Noktası” Vurgusu
27 üyeli Avrupa Birliği de sürece sessiz kalmadı. AB tarafından yapılan özel açıklamada, 2016 tarihli Lahey kararının, küresel deniz anlaşmazlıklarının barışçıl çözümü yolunda “dönüm noktası niteliğinde bir karar” olduğu aktarıldı.
Diplomatik Kriz Patlak Verdi: Pekin, Japon Büyükelçiliği’ni Çağırdı!
Reuters’ın aktardığı son dakika gelişmesine göre, 14 ülkenin ortak bildirisi ve Japonya Dışişleri Bakanı Motegi Toshimitsu’nun kararın yıldönümüne ilişkin açıklamaları Pekin’i küplere bindirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı, Pazar günü geç saatlerde acil bir hamle yaparak Japonya’nın Pekin Büyükelçiliği Başbakanı’nı resmi olarak bakanlığa çağırdı ve sert bir diplomatik protesto (nota) iletti. Çin yönetimi, Japonya’nın adımlarını “provokasyon” olarak nitelendirerek, Tayvan da dahil olmak üzere pek çok kritik konuda Japonya’ya resmi şikayette bulunduğunu duyurdu. Pekin, bu hamlelere karşı “kararlı ve güçlü bir şekilde” yanıt vereceğini ilan etti.
Pekin’den Sert Yanıt: “Hükümsüz Bir Kağıt Parçasından İbaret”
Uluslararası baskı karşısında geri adım atmayan Çin Dışişleri Bakanlığı, Lahey’deki mahkemenin ve alınan kararların yasa dışı olduğunu savunarak adeta meydan okudu. Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan resmi açıklamada çarpıcı ifadeler kullanıldı:
“Sözde ödül (mahkeme kararı), yasa dışı, hükümsüz ve hiçbir bağlayıcı gücü olmayan bir kağıt parçasından başka bir şey değildir. İlgili ülkeleri Çin’in toprak bütünlüğüne ve deniz haklarına saygı duymaya çağırıyoruz.”
Suçlu “Dış Güçler” ve ABD Askeri Konuşlanması
Pekin yönetimi ayrıca, Güney Çin Denizi’ndeki tansiyonun yükselmesinden başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere “dış güçlerin bölgede yoğunlaşan askeri konuşlandırmalarını ve kışkırtmalarını” sorumlu tuttu. Çin, Filipinler’in ihtilaflı bir sığlığı kontrol altına almasının ardından 2013 yılında başlatılan tahkim sürecine de katılmayı reddetmişti.
“Askeri Milisler ve Su Topları ile Taciz Son Bulmalı”
14 ülkenin ortak metninde, Çin sahil güvenliği ve orduya bağlı deniz milislerinin bölgedeki “tehlikeli manevraları” açıkça hedef alındı. Son dönemde Filipinler’in Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) içinde yaşanan agresif müdahalelere atıfta bulunulan bildiride şu ifadelere yer verildi:
“Sahil güvenlik, ordu ve deniz milis güçlerinin, diğer devletlerin denizdeki veya havadaki yasal faaliyetlerini taciz etmek, engellemek ve korkutmak amacıyla kullanılmasına şiddetle karşı çıkıyoruz. Bu tür eylemler personelin ve balıkçıların güvenliğini tehlikeye atmakta, bölgesel barışı ciddi şekilde zedelemektedir.”
Bölge Neden Bu Kadar Kritik ve Tehlikeli?
Güney Çin Denizi, sadece kıyıdaş ülkelerin egemenlik mücadelesi verdiği bir su kütlesi değil; aynı zamanda küresel ticaret gemilerinin üçte birinin geçiş güzergahı. Bölge; Çin, Filipinler, Vietnam, Malezya, Brunei ve Tayvan arasında yıllardır çözülemeyen bir egemenlik kördüğümüne sahne oluyor.
Son yıllarda Çin sahil güvenlik gemilerinin, rakip ülkelerin filolarına karşı askeri düzeyde lazerler, güçlü su topları ve ölümcül çarpışma riski doğuran engelleme manevraları kullanması, açık denizlerde sıcak çatışma riskini zirveye çıkardı.
ABD’den Net Askeri Uyarı: “Filipinler’i Savunuruz”
Yaşanan bu gerilim, Washington ile Pekin arasındaki askeri dengeleri de doğrudan etkiliyor. Amerika Birleşik Devletleri, bölgedeki seyrüsefer ve uçuş özgürlüğünün korunması gerektiğinin altını çiziyor.
Washington yönetimi, Asya’daki en eski anlaşma müttefiklerinden biri olan Filipinler’e yönelik desteğini en üst düzeyde tutmaya devam ediyor. ABD yönetimi, Filipin güçlerine, gemilerine veya hava unsurlarına yönelik ihtilaflı sularda gerçekleştirilecek herhangi bir silahlı saldırı durumunda, ortak savunma anlaşması gereği askeri olarak devreye girmekle yükümlü olduğunu Pekin’e kesin bir dille hatırlattı.
