Uygurlar ve Tibetliler: Nepal’de Daralan Güvenli Alan

Çin ile Nepal arasında son yıllarda derinleşen ekonomik ve güvenlik iş birliği, en fazla uluslararası koruma arayan Tibetliler ve Uygur Türkleri açısından tartışılmaktadır. İnsan hakları kuruluşları, uluslararası hukuk uzmanları ve Birleşmiş Milletler mekanizmaları tarafından hazırlanan çeşitli raporlarda, Nepal’in güvenlik politikalarının Pekin ile gelişen ilişkilerden etkilendiği ve bunun özellikle siyasi nedenlerle koruma arayan hassas grupların hareket alanını daralttığı yönünde değerlendirmeler yer almaktadır. Bu nedenle Nepal, yalnızca Himalayalar’da stratejik bir tampon devlet değil; aynı zamanda uluslararası mülteci hukuku ile bölgesel jeopolitiğin kesiştiği kritik ülkelerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Tibetli Mültecilerin Değişen Konumu

Nepal, uzun yıllar boyunca Tibet’ten ayrılan binlerce kişinin Hindistan’a ulaşmadan önce geçtiği en önemli transit ülkelerden biri olmuştur. 1959 yılında Tibet’teki ayaklanmanın ardından başlayan göç dalgası, sonraki yıllarda da farklı yoğunluklarda devam etmiş; Nepal’de önemli bir Tibetli topluluğu oluşmuştur.

Geçmişte Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ile yürütülen çeşitli uygulamalar sayesinde, Nepal’e ulaşan birçok Tibetlinin üçüncü ülkelere veya Hindistan’a güvenli şekilde geçişine imkân tanınmıştır. Ancak özellikle son yıllarda sınır kontrollerinin sıkılaşması ve Çin ile güvenlik iş birliğinin artmasıyla birlikte bu uygulamaların kapsamının daraldığı yönünde uluslararası raporlar yayımlanmıştır.

İnsan hakları örgütleri, Tibetli mültecilerin kamuya açık etkinliklerinin sınırlandırıldığı, bazı gösterilere izin verilmediği ve Çin’in hassasiyet gösterdiği siyasi faaliyetler konusunda Nepal güvenlik makamlarının daha ihtiyatlı hareket ettiğini belirtmektedir.

Nepal’deki Uygur Türkleri

Nepal, Türkiye, Orta Asya veya Avrupa’daki ülkeler kadar geniş bir Uygur diasporasına ev sahipliği yapmamaktadır. Bununla birlikte ülke, zaman zaman Çin’den ayrılan veya üçüncü ülkelere ulaşmaya çalışan bazı Uygurlar açısından transit güzergâhlardan biri olarak gündeme gelmiştir.

Uluslararası insan hakları kuruluşları, Çin’in yurt dışındaki Uygur topluluklarına yönelik baskı politikalarının yalnızca büyük diaspora merkezleriyle sınırlı kalmadığını; farklı ülkelerde bulunan bireylerin de diplomatik ve güvenlik mekanizmaları aracılığıyla izlenebildiğini ifade etmektedir.

Bu nedenle Nepal’de bulunan az sayıdaki Uygur veya Çin’den kaçış güzergâhlarını kullanmaya çalışan kişiler de zaman zaman uluslararası insan hakları raporlarında yer almaktadır. Konuya ilişkin kamuoyuna yansıyan vakalar sınırlı olmakla birlikte, Pekin’in sınır güvenliği ve ulusal güvenlik yaklaşımı nedeniyle bu kişilere yönelik diplomatik hassasiyetini koruduğu değerlendirilmektedir.

Aktivistlerin İzlenmesine İlişkin İddialar

Uluslararası insan hakları raporlarında dikkat çekilen başlıklardan biri de Tibetli ve Uygur aktivistlerin izlenmesine ilişkin iddialardır.

Özellikle sürgündeki Tibet hareketiyle bağlantılı etkinlikler,

anma törenleri,

barışçıl gösteriler,

kültürel organizasyonlar

ve insan hakları faaliyetlerinin zaman zaman güvenlik gerekçeleriyle sınırlandırıldığı yönünde çeşitli raporlar bulunmaktadır.

Bunun yanında, bazı uluslararası araştırmalarda Çin’in yurt dışındaki muhalif toplulukları izlemeye yönelik küresel faaliyetlerine ilişkin değerlendirmeler yapılmakta; Nepal de bu tartışmalar kapsamında anılan ülkeler arasında gösterilmektedir. Ancak bu iddiaların niteliği ve kapsamı vakadan vakaya değişmekte olup, her bir olayın kendi somut koşulları içinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Sınır Dışı ve Geri Gönderme İddiaları

İnsan hakları çevrelerinde en fazla tartışılan konulardan biri, uluslararası koruma arayan kişilerin Çin’e geri gönderildiğine ilişkin iddialardır.

Geçmiş yıllarda bazı Tibetlilerin ve Çin vatandaşı kişilerin sınırda yakalandığı veya Çin makamlarına teslim edildiği yönünde uluslararası kuruluşların raporları bulunmaktadır. Bununla birlikte, bu vakaların sayısı, hukuki niteliği ve koşulları konusunda farklı kaynaklarda farklı değerlendirmeler yer almaktadır.

Uygur Türkleri bakımından Nepal’de kamuoyuna yansıyan vaka sayısı oldukça sınırlı olsa da, uluslararası insan hakları kuruluşları Çin’in üçüncü ülkelerden iade veya sınır dışı taleplerini küresel ölçekte yakından takip etmekte ve bu konuda ülkeleri uluslararası koruma yükümlülüklerine uygun hareket etmeye çağırmaktadır.

Çin’in Diplomatik Baskısı ve “Tek Çin” Politikası

Pekin yönetimi, Tibet ve Doğu Türkistan’ı ulusal egemenlik ve toprak bütünlüğü meselesi olarak değerlendirmekte; bu alanlarla bağlantılı faaliyetleri iç güvenlik kapsamında ele almaktadır.

Bu nedenle Çin, komşu ülkelerden;

• Tibet bağımsızlığını destekleyen faaliyetlere izin verilmemesini,
• ayrılıkçı olarak tanımladığı oluşumların engellenmesini,
• sınır geçişlerinin sıkı biçimde denetlenmesini,
• güvenlik alanındaki iş birliğinin artırılmasını

talep etmektedir.

Nepal ise uzun yıllardır “Tek Çin Politikası”na bağlılığını resmî olarak yinelemekte ve ülke topraklarının Çin karşıtı siyasi faaliyetler için kullanılmasına izin vermeyeceğini açıklamaktadır.

Uluslararası gözlemciler, bu yaklaşımın Nepal’in güvenlik uygulamalarını etkileyebildiğini ve özellikle Tibet meselesinde daha ihtiyatlı bir politika izlenmesine yol açtığını değerlendirmektedir.

İnsan Hakları Kuruluşlarının Değerlendirmeleri

Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), Human Rights Watch, Freedom House ve Birleşmiş Milletler mekanizmaları gibi birçok kuruluş, Nepal’deki Tibetli mülteciler ve uluslararası koruma arayan kişilerle ilgili gelişmeleri düzenli olarak izlemektedir.

Bu raporlarda genel olarak;

• ifade özgürlüğü,
• barışçıl gösteri hakkı,
• mültecilerin korunması,
• keyfî gözaltı iddiaları,
• sınır güvenliği uygulamaları,
• geri gönderme riski

gibi konulara dikkat çekilmektedir.

Öte yandan Nepal yönetimi, ulusal güvenlik, kamu düzeni ve iki ülke arasındaki diplomatik yükümlülükler çerçevesinde hareket ettiğini belirtmekte; sınır güvenliğinin her egemen devletin temel sorumluluklarından biri olduğunu vurgulamaktadır.

Birleşmiş Milletler İlkeleri ve Geri Göndermeme (Non-Refoulement)

Uluslararası hukuk açısından en önemli ilkelerden biri geri göndermeme (non-refoulement) ilkesidir.

Bu ilkeye göre, bir kişi işkence, zulüm, keyfî özgürlükten yoksun bırakılma veya ciddi insan hakları ihlalleri riskiyle karşı karşıya kalabileceği bir ülkeye zorla geri gönderilmemelidir. İlke, 1951 Cenevre Mülteci Sözleşmesi, 1967 Protokolü, İşkenceye Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi ve uluslararası teamül hukukunda geniş kabul görmüş temel koruma normları arasında yer almaktadır.

Nepal, 1951 Mülteci Sözleşmesi’ne taraf değildir. Ancak birçok uluslararası hukuk uzmanı ve BM organı, geri göndermeme ilkesinin yalnızca sözleşmeye taraf devletleri değil, belirli koşullarda uluslararası teamül hukuku kapsamında daha geniş bir koruma standardı oluşturduğunu değerlendirmektedir. Bu nedenle uluslararası kuruluşlar, Nepal’i uluslararası koruma talebinde bulunan kişilerin durumunu bireysel olarak değerlendirmeye ve geri gönderme kararlarında insan hakları yükümlülüklerini gözetmeye çağırmaktadır.

Güvenlik ile İnsan Hakları Arasında Hassas Denge

Nepal örneği, güvenlik politikaları ile uluslararası insan hakları yükümlülükleri arasındaki dengenin ne kadar hassas olduğunu göstermektedir. Bir tarafta Çin ile giderek derinleşen ekonomik ortaklık, sınır güvenliği ve diplomatik ilişkiler; diğer tarafta ise uluslararası koruma arayan bireylerin temel haklarının korunmasına yönelik yükümlülükler bulunmaktadır.

Çin açısından Nepal, Tibet’in çevresinde oluşturulan güvenlik kuşağının önemli bir halkasıdır. Nepal açısından ise Çin ile ilişkileri geliştirmek, ekonomik kalkınma ve bölgesel istikrar bakımından önemli görülmektedir. Ancak uluslararası insan hakları çevreleri, bu iş birliğinin uygulanmasında ifade özgürlüğü, barışçıl örgütlenme hakkı ve geri göndermeme ilkesi gibi evrensel hukuk normlarının gözetilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Bu çerçevede Nepal’deki Tibetli mülteciler ve sınırlı sayıdaki Uygur vakaları, yalnızca iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin değil; Çin’in komşu ülkeler üzerinden geliştirdiği güvenlik politikalarının ve bunların uluslararası insan hakları hukuku üzerindeki etkilerinin de dikkatle incelenmesi gereken bir boyutunu oluşturmaktadır. Bu nedenle Nepal örneği, ekonomik nüfuz, güvenlik iş birliği ve insan hakları arasındaki karmaşık ilişkinin Himalayalar’daki en dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

Himalayalar’da Büyük Güç Rekabeti: Nepal’in Çin ve Hindistan Arasında Sıkışan Dış Politikası

Himalayalar’ın kalbinde yer alan Nepal, coğrafi büyüklüğü ve ekonomik kapasitesi bakımından sınırlı imkânlara sahip olsa da, bulunduğu stratejik konum nedeniyle Asya jeopolitiğinin en hassas ülkelerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Kuzeyinde Çin’in Tibet Özerk Bölgesi, güneyinde ise Hindistan ile çevrili olan Nepal, iki nükleer güç arasında doğal bir tampon devlet konumundadır. Son yıllarda Çin’in artan ekonomik ve güvenlik etkisi, Hindistan’ın geleneksel nüfuzunu koruma çabaları ve ABD’nin Hint-Pasifik stratejisi, Nepal’i yalnızca bölgesel değil küresel güç rekabetinin de önemli bir sahnesi hâline getirmiştir.

Katmandu yönetimi açısından temel mesele, büyük güçlerden biriyle tam anlamıyla ittifak kurmaktan ziyade, ekonomik kalkınma ve ulusal egemenliği koruyacak çok yönlü bir dış politika izleyebilmektir. Ancak Çin’in yükselen etkisi ile Hindistan’ın tarihsel bağları arasında denge kurmak, her geçen yıl daha karmaşık hâle gelmektedir.

Çin-Hindistan Rekabetinin Jeopolitik Yansıması

Çin ve Hindistan arasındaki rekabet yalnızca Himalaya sınır anlaşmazlıklarından ibaret değildir. İki ülke, ekonomik nüfuz, ulaştırma koridorları, enerji güvenliği ve bölgesel liderlik gibi birçok alanda stratejik bir mücadele yürütmektedir.

Nepal ise bu rekabetin merkezindeki ülkelerden biridir.

Hindistan, Nepal ile açık sınır rejimi, kültürel bağlar, tarihsel ilişkiler, ortak dini miras ve yoğun ekonomik entegrasyon sayesinde uzun yıllardır ülkedeki en etkili dış aktör olmuştur. Nepal’in dış ticaretinin önemli bölümü hâlen Hindistan üzerinden yürütülmekte; enerji, ulaştırma ve istihdam alanlarında iki ülke arasında güçlü karşılıklı bağımlılık bulunmaktadır.

Buna karşılık Çin, özellikle son yirmi yılda altyapı yatırımları, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki projeler, finansman modelleri ve diplomatik ilişkiler aracılığıyla Nepal’deki etkisini önemli ölçüde artırmıştır. Pekin’in Tibet üzerinden Nepal’e uzanan ulaştırma ağlarını geliştirmesi, yalnızca ekonomik bir girişim değil, aynı zamanda Güney Asya’daki stratejik varlığını güçlendirme hedefinin de bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

Bu nedenle Nepal, iki bölgesel güç arasında nüfuz rekabetinin en görünür yaşandığı ülkelerden biri hâline gelmiştir.

ABD’nin Hint-Pasifik Yaklaşımı ve Nepal

Son yıllarda Nepal’in dış politikasını etkileyen üçüncü önemli unsur ise Amerika Birleşik Devletleri’nin Hint-Pasifik yaklaşımıdır.

Washington, Hint-Pasifik stratejisi kapsamında Güney Asya’da;

• serbest ve açık ulaşım koridorlarının korunmasını,
• ekonomik dayanıklılığın artırılmasını,
• demokratik kurumların güçlendirilmesini,
• altyapı yatırımlarında şeffaflığın desteklenmesini,
• kurallara dayalı uluslararası düzenin sürdürülmesini

öncelikli hedefler arasında göstermektedir.

Bu çerçevede Nepal, ABD açısından Çin’in yükselen etkisinin yakından takip edildiği ülkelerden biri olarak değerlendirilmektedir.

Özellikle Millennium Challenge Corporation (MCC) kapsamında Nepal’e sağlanan altyapı finansmanı, ülke içinde yoğun siyasi tartışmalara yol açmış; bazı çevreler bunu ekonomik kalkınma fırsatı olarak değerlendirirken, bazı gruplar ise büyük güç rekabetinin Nepal’e yansıması olarak yorumlamıştır.

Dolayısıyla Nepal, yalnızca Çin ve Hindistan arasında değil, giderek daha fazla küresel güç dengelerinin de kesiştiği bir diplomatik alan hâline gelmektedir.

Nepal’in Denge Siyaseti

Nepal dış politikasının temel karakteristiklerinden biri, uzun yıllardır benimsediği denge siyaseti olmuştur.

Katmandu yönetimi;

• Çin ile ekonomik iş birliğini geliştirmeyi,
• Hindistan ile tarihsel ilişkileri korumayı,
• Batılı ülkelerle kalkınma ortaklıklarını sürdürmeyi,
• uluslararası kuruluşlarla yakın çalışmayı

aynı anda yürütmeye çalışmaktadır.

Bu yaklaşım, Nepal’in dış politikasında “çok yönlü dengeleme” olarak tanımlanmaktadır.

Ancak Çin’in artan ekonomik yatırımları ve Hindistan’ın güvenlik hassasiyetleri nedeniyle bu dengeyi korumak her geçen gün daha zor hâle gelmektedir.

Örneğin Nepal’in Çin ile yeni ulaştırma projeleri geliştirmesi Hindistan’da dikkatle takip edilirken, Hindistan ile enerji veya altyapı alanındaki iş birlikleri de zaman zaman Pekin tarafından yakından izlenmektedir.

Bu durum Nepal’in dış politika kararlarının yalnızca ulusal ihtiyaçlarla değil, büyük güçlerin bölgesel beklentileriyle de şekillenmesine neden olmaktadır.

Egemenlik Tartışmaları ve Stratejik Özerklik

Çin sermayesinin artan etkisi, Hindistan’ın tarihsel nüfuzu ve Batılı ülkelerin kalkınma projeleri, Nepal’de zaman zaman egemenlik ve stratejik özerklik tartışmalarını da beraberinde getirmektedir.

Ülkede farklı siyasi çevreler;

• büyük altyapı projelerinin finansmanı,
• dış kredilerin sürdürülebilirliği,
• kritik altyapılardaki yabancı yatırımlar,
• güvenlik alanındaki uluslararası iş birlikleri

konularında farklı görüşler dile getirmektedir.

Bir kesim, dış yatırımların Nepal’in ekonomik kalkınması için vazgeçilmez olduğunu savunurken; diğer kesim ise dış aktörlerin artan etkisinin uzun vadede karar alma süreçleri üzerinde baskı oluşturabileceğini ifade etmektedir.

Bu nedenle Nepal’de yürütülen dış politika tartışmaları yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda egemenlik ve stratejik bağımsızlık ekseninde de şekillenmektedir.

Bölgesel Güvenlik Denkleminde Nepal

Nepal’in güvenliği artık yalnızca kendi sınırlarının korunmasıyla sınırlı değildir.

Tibet,

Himalaya geçitleri,

Çin-Hindistan sınır gerilimleri,

uluslararası ulaştırma koridorları,

enerji hatları,

siber altyapılar

ve sınır güvenliği politikaları birlikte değerlendirildiğinde Nepal, Güney Asya güvenlik mimarisinin önemli bir bileşeni hâline gelmiştir.

Özellikle Çin’in Tibet’teki güvenlik öncelikleri ile Hindistan’ın Himalaya bölgesindeki stratejik hassasiyetleri, Nepal’i iki farklı güvenlik yaklaşımının kesişim noktasına yerleştirmektedir.

Bu nedenle Katmandu’nun attığı her diplomatik adım, yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, bölgesel güvenlik dengeleri bakımından da dikkatle izlenmektedir.

Yeni Jeopolitik Dengeler

21. yüzyılın ikinci çeyreğinde Nepal’in jeopolitik önemi daha da artmaktadır.

Kuşak ve Yol Girişimi,

Hint-Pasifik stratejisi,

küresel tedarik zincirleri,

enerji güvenliği,

dijital altyapılar,

kritik mineraller,

iklim değişikliği

ve Himalayalar’daki ulaştırma koridorları, Nepal’i yalnızca iki komşu ülkenin değil, küresel güçlerin de ilgi alanına sokmaktadır.

Özellikle Çin’in Tibet üzerinden Güney Asya’ya uzanan kara bağlantılarını güçlendirme hedefi ile Hindistan’ın kuzey sınır güvenliği politikaları, Nepal’in stratejik önemini önümüzdeki yıllarda daha da artıracaktır.

Bu gelişmeler, Katmandu yönetiminin dış politika tercihlerini her zamankinden daha hassas bir denge üzerine kurmasını gerektirmektedir.

Himalayalar’da Küçük Bir Devlet, Büyük Bir Jeopolitik Rol

Bugün Nepal, yalnızca Çin ile Hindistan arasında bulunan küçük bir Himalaya ülkesi değildir. Aksine, Asya’nın değişen güç dengelerinin, altyapı rekabetinin, ekonomik koridorların ve güvenlik stratejilerinin kesişim noktasında bulunan kritik bir jeopolitik aktördür.

Çin açısından Nepal; Tibet’in güvenliği, Güney Asya’ya açılan kara koridorları ve bölgesel nüfuz stratejisinin önemli bir halkasını oluşturmaktadır. Hindistan açısından ise tarihsel, kültürel ve güvenlik bağları nedeniyle vazgeçilmez bir komşudur. ABD ve diğer uluslararası aktörler bakımından ise Nepal, Hint-Pasifik’teki güç dengeleri ve bölgesel istikrar açısından giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Bu çok katmanlı rekabet ortamında Nepal’in önündeki temel sınama, ekonomik kalkınma fırsatlarından yararlanırken dış politika özerkliğini koruyabilmek ve büyük güçler arasındaki rekabetin doğrudan bir cephe ülkesi hâline gelmeden dengeli ilişkiler sürdürebilmektir. Nepal örneği, Çin’in komşu ülkeler üzerinden geliştirdiği ekonomik, diplomatik ve güvenlik temelli nüfuz stratejisinin; Hindistan’ın geleneksel etkisi ve küresel aktörlerin bölgesel politikalarıyla nasıl iç içe geçtiğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak dikkat çekmektedir. Bu çerçevede, yazı dizisinin sonuç bölümünde de görüleceği üzere, Nepal yalnızca bir komşu ülke değil; Çin’in sınır güvenliği, bölgesel bağlantısallık ve jeopolitik etki stratejisinin en önemli halkalarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Sessiz Nüfuzun Anatomisi: Nepal, Çin’in Güvenlik Stratejisinde Neden Kritik Bir Halkaya Dönüştü?

Nepal, uzun yıllar boyunca uluslararası siyasette büyük güçlerin gölgesinde kalan küçük bir Himalaya ülkesi olarak değerlendirilse de, son yirmi yılda yaşanan gelişmeler bu algıyı önemli ölçüde değiştirmiştir. Çin’in ekonomik yükselişi, Kuşak ve Yol Girişimi’nin (BRI) genişlemesi, Tibet’in güvenliğine verilen stratejik önem ve Güney Asya’daki değişen jeopolitik dengeler, Nepal’i Pekin’in dış politika ve güvenlik hesaplarında kilit ülkelerden biri hâline getirmiştir. Artık Nepal, yalnızca iki komşu devlet arasında yer alan bir tampon bölge değil; Çin’in sınır güvenliği, ekonomik bağlantısallık ve bölgesel nüfuz stratejisinin önemli bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

Bu bölüm boyunca incelenen gelişmeler, Çin’in Nepal’e yönelik yaklaşımının yalnızca ekonomik yatırımlardan ibaret olmadığını ortaya koymaktadır. Demiryolları, otoyollar, enerji projeleri, sınır kapıları, dijital altyapılar ve ticaret koridorları ilk bakışta ekonomik kalkınmayı destekleyen girişimler olarak görünse de, aynı zamanda Tibet’in Çin’in iç bölgelerine ve Güney Asya’ya daha güçlü biçimde bağlanmasını sağlayan stratejik altyapılar olarak da öne çıkmaktadır. Bu nedenle Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki projeler, ekonomik olduğu kadar jeopolitik ve güvenlik boyutlarıyla da değerlendirilmektedir.

Çin’in Nepal’deki artan etkisinin ikinci önemli ayağını güvenlik iş birliği oluşturmaktadır. Polis teşkilatları arasındaki koordinasyon, sınır yönetimi mekanizmaları, askerî temaslar, ortak eğitim faaliyetleri ve dijital güvenlik altyapılarının geliştirilmesi, Pekin’in sınır ötesi güvenlik anlayışının Nepal’e de yansıdığını göstermektedir. Çin açısından Tibet’teki istikrar ve sınır güvenliği, yalnızca ulusal sınırlar içinde sağlanabilecek bir mesele olarak görülmemekte; komşu ülkelerle kurulan güvenlik ortaklıkları da bu stratejinin ayrılmaz bir unsuru olarak değerlendirilmektedir.

Bu güvenlik yaklaşımı, özellikle Tibetli mülteciler ve sınırlı sayıdaki Uygur vakaları bakımından uluslararası insan hakları tartışmalarını da beraberinde getirmektedir. İnsan hakları kuruluşları, ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma hakkı, uluslararası koruma ve geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi gibi konuların güvenlik politikalarıyla dengeli biçimde uygulanmasının önemine dikkat çekmektedir. Nepal ise bir taraftan Çin ile geliştirdiği ekonomik ve diplomatik ilişkileri sürdürmeye çalışırken, diğer taraftan uluslararası toplumun insan hakları ve koruma yükümlülüklerine ilişkin beklentileriyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, Katmandu yönetiminin dış politikasını giderek daha karmaşık ve hassas bir denge üzerine kurmasını zorunlu kılmaktadır.

Öte yandan Nepal’in karşı karşıya olduğu jeopolitik tablo yalnızca Çin ile sınırlı değildir. Hindistan’ın tarihsel nüfuzu, ABD’nin Hint-Pasifik yaklaşımı ve diğer uluslararası aktörlerin bölgeye yönelik artan ilgisi, Nepal’i çok kutuplu bir rekabet alanına dönüştürmektedir. Katmandu yönetimi, Çin’in sunduğu yatırım ve altyapı fırsatlarından yararlanırken Hindistan ile köklü ekonomik ve kültürel bağlarını korumaya; aynı zamanda Batılı ortaklarla ilişkilerini sürdürmeye çalışmaktadır. Bu denge siyaseti, Nepal’in dış politika anlayışının temel karakteri olmaya devam etmektedir.

Nepal örneği, Çin’in komşu ülkelerde izlediği daha geniş ölçekli stratejiyi anlamak açısından da önemli ipuçları sunmaktadır. Pekin, sınır komşularıyla ilişkilerini yalnızca diplomatik temaslarla sınırlamamakta; ekonomik yatırımları, altyapı projelerini, finansman modellerini, güvenlik iş birliğini ve siyasi koordinasyonu birbirini tamamlayan araçlar olarak kullanmaktadır. Böylece ekonomik bağlantısallık ile güvenlik politikaları arasında karşılıklı etkileşim kuran çok katmanlı bir nüfuz modeli ortaya çıkmaktadır. Nepal’de gözlemlenen bu yaklaşım, yazı dizisinin önceki bölümlerinde ele alınan Pakistan, Tacikistan, Kırgızistan ve diğer komşu ülkelerde görülen eğilimlerle de benzerlik göstermektedir.

Sonuç olarak Nepal, Çin’in Himalayalar’daki güvenlik mimarisinin en önemli halkalarından biri hâline gelmiştir. Tibet’in güvenliği, sınır yönetimi, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki ulaştırma koridorları, ekonomik yatırımlar ve diplomatik iş birlikleri birlikte değerlendirildiğinde, Nepal’in yalnızca coğrafi bir komşu değil; Çin’in bölgesel stratejisinin merkezinde yer alan kritik bir ortak olduğu görülmektedir.

Bu tablo, yazı dizisinin temel tezini de güçlendirmektedir: Çin, komşu ülkeler üzerindeki etkisini yalnızca askerî güçle değil; ticaret, altyapı yatırımları, kredi mekanizmaları, diplomatik ilişkiler ve güvenlik iş birliği gibi birbirini tamamlayan araçlarla artırmaktadır. Nepal örneği, bu çok boyutlu yaklaşımın Himalayalar’daki en belirgin yansımalarından biri olarak dikkat çekmektedir. Ekonomik kalkınma ile stratejik nüfuzun, güvenlik politikaları ile diplomatik iş birliğinin iç içe geçtiği bu model, yalnızca Nepal’in geleceğini değil, Güney Asya’nın değişen jeopolitik dengelerini anlamak açısından da önemli bir örnek sunmaktadır. Nepal’in önümüzdeki yıllarda bu dengeyi nasıl yöneteceği ise yalnızca ülkenin dış politikasını değil, Himalayalar’daki güç mücadelesinin seyrini de etkileyebilecek kritik unsurlardan biri olmaya devam edecektir.