Çin’in Doğu Türkistan Politikası Son Bulmuyor: Soykırım Yöntem Değiştirerek Sürüyor

Doğu Türkistan Bülteni Editör Önce Çin ve Dünya, Doğu Türkistan, Soykırım Kampları yorum Yap

İlgili Makaleler

Çin Komisyonu’nun 2025 raporu, Çin’in Doğu Türkistan’da Uygurlar ve diğer Türk halklarına yönelik baskı politikalarının sona ermediğini, yalnızca yöntem değiştirerek sürdürüldüğünü ortaya koydu. Rapora göre toplama kamplarının yerini hapishaneler, zorunlu çalışma sistemleri ve nüfus kontrolü aldı.

CECC Raporu: Baskı Azalmadı, Yeniden Yapılandırıldı

ABD Kongre-Yürütme Çin Komisyonu’nun (CECC) yayımladığı 2025 Yıllık Raporu, Çin’in Doğu Türkistan’daki uygulamalarını “geçmişte kalmış bir insan hakları ihlali” olarak değil, devam eden ve sistematik bir soykırım süreci olarak tanımlıyor. Raporda, uluslararası tepkiler nedeniyle görünür toplama kamplarının kapatıldığı ancak baskı mekanizmalarının farklı kurumsal yapılara taşındığı vurgulanıyor.

Komisyon, bu sürecin Washington açısından yalnızca bir insan hakları meselesi değil; aynı zamanda ABD’nin soykırımı önleme, ticaret hukuku ve uluslararası yükümlülüklerinin doğrudan bir testi olduğuna dikkat çekiyor.

“Kampların Kapanması İyileşme Anlamına Gelmiyor”

CECC, “yeniden eğitim kamplarının” ortadan kalkmasının normalleşme olarak sunulmasını reddediyor. Rapora göre bu durum, baskının sona ermesi değil, devletin yöntemlerini uluslararası baskıya uyarlaması anlamına geliyor.

Komisyon raporunda, daha önce soykırım ve insanlığa karşı suçların dayanağı olan politikaların, şekil değiştirerek hâlâ yürürlükte olduğu açıkça belirtiliyor.

Toplama Kamplarından Hapishanelere Geçiş

Raporun en çarpıcı bulgularından biri, kitlesel gözaltıların resmî cezaevleri ve kamu güvenliği merkezleri üzerinden sürdürülmesi. Çok sayıda Uygur ve diğer Türk halklarının üyeleri; “terör”, “ayrılıkçılık” veya “aşırıcılık” gibi geniş tanımlı suçlamalarla uzun süreli hapis cezalarına çarptırılıyor.

CECC’nin aktardığı güvenilir kaynaklara göre, yarım milyondan fazla kişi hâlâ cezaevlerinde bulunuyor ve işkence, cinsel şiddet ile gözaltında ölümler belgelenmeye devam ediyor.

Zorunlu Çalışma ve Küresel Tedarik Zincirleri

2025 raporunda zorunlu çalışma uygulamaları merkezi bir yer tutuyor. Komisyon, Uygurların devlet kontrollü “iş gücü transferi” programları aracılığıyla fabrikalara ve tarım alanlarına zorla yönlendirildiğini bildiriyor.

Özellikle Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu (XPCC), pamuk, domates ve güneş enerjisi gibi stratejik sektörlerle ilişkilendirilerek uluslararası tedarik zincirlerindeki rolü nedeniyle mercek altına alınıyor. CECC, bu yapıya yönelik yaptırımların genişletilmesi çağrısında bulunuyor.

Nüfus Kontrolü ve Çocukların Ailelerinden Koparılması

Raporda, zorla kısırlaştırma, kürtaj, doğum kotaları ve rahim içi araç uygulamaları gibi politikalar, Soykırım Sözleşmesi’nin doğumları engellemeyi yasaklayan maddeleriyle ilişkilendiriliyor. Ayrıca çocukların ailelerinden koparılarak devlet yatılı okullarına yerleştirilmesi, kültürel ve demografik yıkımın önemli bir parçası olarak tanımlanıyor.

Baskı Doğu Türkistan Sınırlarını Aşıyor

CECC, Çin’in baskı politikasının yalnızca Doğu Türkistan’la sınırlı kalmadığını da vurguluyor. Raporda, Tayland ve Kamboçya gibi ülkelerden Çin’e iade edilen Uygurların tutuklandığı, işkence gördüğü veya gözaltında hayatını kaybettiği belirtiliyor.

Diaspora topluluklarına yönelik dijital takip, tehdit ve sindirme faaliyetleri ise uluslararası baskının küresel boyutu olarak tanımlanıyor.

ABD’ye Açık Çağrı: Somut Adımlar Atılmalı

CECC raporu, ABD yönetimine şu başlıklarda çağrıda bulunuyor:

Doğu Türkistan’daki kitlesel vahşet risklerinin BM gündemine taşınması
XPCC ve bağlantılı kuruluşlara yönelik yaptırımların genişletilmesi
Uygur Zorunlu Çalıştırmayı Önleme Yasası’nın daha sıkı uygulanması
Uygurca ve risk altındaki diller için sansürsüz yayıncılığın desteklenmesi

Doğu Türkistan İçin Kritik Bir Dönemeç

2025 CECC Raporu, Doğu Türkistan’daki sürecin geçici değil, uzun vadeli ve sistematik bir politika olduğunu ortaya koyuyor. Rapor, uluslararası topluma net bir soru yöneltiyor:
Bu durum Çin’in “iç meselesi” olarak mı görülecek, yoksa devam eden bir soykırım olarak karşılık mı bulacak?

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ

#UyghurGenocide #StopUyghurGenocide #HumanRights #CrimesAgainstHumanity #GenocideWatch #EastTurkistan #Uyghurs #FreeUyghurs #SaveUyghurs #UyghurRights #ChinaHumanRights #ForcedLabor #Xinjiang #CCP #SurveillanceState #InternationalLaw #UNHumanRights #GlobalJustice #Accountability #NeverAgain #DoğuTürkistan #UygurTürkleri #İnsanHakları #Soykırım #ZulmeSessizKalma