Doğu Türkistan Haberleri – Son Dakika – Uygur Haber Ajansı Doğu Türkistan Haberleri ve Çin haberleri; toplama kampları, istihbarat savaşları, İnterpol suiistimalleri, sınır ötesi Uygur avı ve küresel PSC tehdidi analizleri.
Washington ve Pekin arasında esen kırılgan barış rüzgarları yerini yeniden fırtınaya bırakıyor. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Çin ordusuyla bağlantılı olduğu iddia edilen şirketlerin yer aldığı “1260H Kara Listesi”ni genişleterek aralarında teknoloji ve otomotiv devlerinin de bulunduğu yeni isimleri radara aldı.
Ticaret Savaşında Ateşkes Kısa Sürdü
ABD Başkanı Donald Trump’ın Pekin’de Çin lideri Xi Jinping ile gerçekleştirdiği ve iki dev ekonomi arasında hassas bir ticaret savaşı ateşkesini hedefleyen kritik zirveden yalnızca birkaç hafta sonra Washington’dan misilleme gibi bir hamle geldi. Pazartesi günü yayınlanan güncellenmiş Pentagon listesi, küresel piyasalarda kartların yeniden dağıtılmasına yol açacak cinsten.
2025 başındaki eski endeksin yerini alan bu yeni liste, Pekin’in askeri ve endüstriyel gücünü artırmasında kilit rol oynadığı düşünülen dev markaları kapsıyor. Beyaz Saray’ın ulusal güvenlik gerekçesiyle hazırladığı listenin, 2025 yılında sadece 134 şirketi barındırırken son güncellemeyle devasa bir genişlemeye uğraması dikkat çekiyor.
Listeye Eklenen Yeni Devler Kimler?
Yeni endeks, daha önce şubat ayında kısa süreliğine yayınlanıp ardından açıklama yapılmadan geri çekilen listeyle büyük oranda benzerlik taşıyor. Ancak bu kez, o dönem listeden çıkarılan Çin’in lider bellek yonga üreticileri CXMT ve YMTC de kara listeye resmen dahil edildi.
Listeye yeni eklenen dünyaca ünlü markalar ve dikkat çeken detaylar ise şöyle:
- Alibaba: E-ticaret ve bulut bilişim devi.
- Baidu: Çin’in en büyük arama motoru ve yapay zeka sağlayıcısı.
- BYD: Küresel elektrikli araç (EV) pazarının zirresindeki otomotiv şirketi.
- Unitree: İnsansı ve dört ayaklı robot teknolojilerinde öncü marka. (İlginç bir detay olarak; ABD’li yapay zeka çip devi Nvidia, 1 Haziran’da araştırmacılar için robot geliştirmek üzere Unitree ile ortaklık planladığını duyurmuştu).
- Diğer Şirketler: Biyoteknoloji firması WuXi AppTec, yapay zeka destekli robotik şirketi RoboSense, teknoloji üreticileri BOE Technology, Tianma Microelectronics, TP-Link ve teknoloji devi Huawei.
Öte yandan, devlet petrol şirketi CNOOC’a bağlı iki kuruluş listeden çıkarılırken, doğrudan Çin hükümetinin kontrolünde olan bir diğer yan kuruluşu China BlueChemical Ltd listeye dahil edildi.
Doğrudan Yaptırım Yok Ama Kapılar Kapanıyor
Pentagon tarafından yayınlanan bu liste teknik olarak şirketlere anında ve doğrudan bir ekonomik yaptırım uygulamıyor. Ancak yasal olarak çok kritik iki ambargoyu beraberinde getiriyor:
- Haziran 2026 itibarıyla: ABD Savunma Bakanlığı, listede adı geçen şirketlerle doğrudan hiçbir sözleşme yapamayacak.
- 2027 yılı itibarıyla: Pentagon, üçüncü taraflar (aracılar) üzerinden de olsa bu şirketlerin ürün veya hizmetlerini tedarik edemeyecek.
“Bu Bir Uyarıdır” Temsilciler Meclisi Çin Seçim Komitesi Başkanı John Moolenaar, kararın ardından yaptığı açıklamada sert konuştu: “Bu güncellenmiş liste; Amerikan işletmeleri, hükümetin tüm kademeleri ve Amerikan halkı için net bir uyarı niteliğindedir. Bu Çinli şirketler, ulusal çıkarlarımıza karşı Çin ordusuyla işbirliği yapıyor.”
Çin Cephesinden Sert Tepki: “Yasal Yollara Başvuracağız”
Pentagon’un resmi belgesinde, bazı şirketlerin orduyla bağını net kanıtlarla ortaya koymaması ve bu bağın sadece devlet komisyonları ile olan kurumsal ilişkilerden kaynaklandığını belirtmesi Çinli devleri ayağa kaldırdı.
Şirketlerden arka arkaya sert yalanlamalar geldi:
- Alibaba: “Bu kararın hiçbir dayanağı yok. Herhangi bir askeri-sivil entegrasyon stratejisinin parçası değiliz. Şirketimizi yanlış tanıtma girişimlerine karşı mevcut tüm yasal işlemleri başlatacağız.”
- Baidu: “Askeri bir şirket olduğumuz iddiası tamamen asılsızdır. Listeden çıkarılmak için elimizdeki tüm hukuki seçenekleri kullanacağız.”
- WuXi AppTec: Sınıflandırmanın “tamamen hatalı” olduğunu belirterek düzeltilmesi için derhal harekete geçeceklerini bildirdi.
Çin’in Washington Büyükelçiliği ve Çin Dışişleri Bakanlığı da yaptıkları resmi açıklamalarda, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını kötüye kullanarak Çinli firmalara karşı ayrımcı listeler oluşturduğunu, bu iddiaların gerçek dışı olduğunu vurgulayarak Washington’ı bu “yanlış uygulamalara” derhal son vermeye davet etti.
EDİTÖR : Çin’in Washington Büyükelçiliği ve Çin Dışişleri Bakanlığı da yaptıkları resmi açıklamalarda, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını kötüye kullanarak Çinli firmalara karşı ayrımcı listeler oluşturduğunu, bu iddiaların gerçek dışı olduğunu vurgulayarak Washington’ı bu “yanlış uygulamalara” derhal son vermeye davet etti.
Küresel piyasalarda tansiyon düşmek bilmiyor. Son gelen bilgilere göre, abd çin ticaret savaşı yeni bir boyuta taşınırken, Washington’ın ulusal güvenlik gerekçesiyle hazırladığı pentagon kara listesi, Pekin’in en büyük markalarını köşeye sıkıştırmış durumda. Bu kapsamda güncellenen 1260h listesi, iki süper güç arasındaki jeopolitik rekabet ikliminin ne denli sertleştiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Özellikle yapay zeka, otonom sürüş ve e-ticaret gibi kritik sektörleri hedef alan teknoloji ambargosu, küresel pazarda dengeleri değiştirebilecek güçte. Son hamleyle birlikte alibaba baidu byd yaptırım iddialarının odağına yerleşirken, ABD yönetimi bu şirketlerin askeri sivil entegrasyonu stratejisine hizmet ettiğini savunuyor. Yaşanan bu gelişme, tedarik süreçlerinde yeni bir tedarik zinciri krizi riskini tetiklerken, şirketlerin peş peşe gelen sert yalanlamaları abd çin ilişkileri hattındaki diplomatik ipleri iyice geriyor.
Sonuç olarak, doğrudan resmi bir ekonomik ceza olmasa da yürürlüğe giren ulusal güvenlik ambargosu, Pentagon’un bu devlerle bağını tamamen koparacak. Çinli üreticilerin Batı pazarındaki geleceğini tehlikeye atan bu hamlenin, önümüzdeki günlerde küresel piyasalar gündemi ve çin teknoloji şirketleri üzerinde nasıl bir domino etkisi bırakacağını hep birlikte takip edeceğiz.
