Doğu Türkistan Haberleri – Son Dakika – Uygur Haber Ajansı Doğu Türkistan Haberleri ve Çin haberleri; toplama kampları, istihbarat savaşları, İnterpol suiistimalleri, sınır ötesi Uygur avı ve küresel PSC tehdidi analizleri.
Türkmenistan’da yaşanan insan hakları ihlalleri ve ülke dışındaki sivil aktivistlere yönelik baskılar, uluslararası toplumun en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Türkmenistan “Dayanç” Sivil Hareketi İnsan Hakları Platformu, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) Viyana’da düzenlenen kritik toplantısına katılarak kapsamlı bir rapor sundu.
29–30 Haziran 2026 tarihlerinde çevrim içi (online) olarak gerçekleştirilen ve insan hakları ile güvenlik konularına odaklanan AGİT Viyana toplantısında, Türkmenistan vatandaşlarının maruz kaldığı “sınır aşan baskılar” (transnational repression) tüm boyutlarıyla uluslararası kamuoyunun dikkatine sunuldu.
Uluslararası Topluma “Sınır Aşan Baskı” Raporu Sunuldu
“Dayanç” Sivil Hareketi İnsan Hakları Platformu, gerçekleştirdiği sunumla AGİT’e üye devletlerin ve uluslararası ortakların dikkatini, Türkmenistan sınırları dışında yaşayan vatandaşların uğradığı hak ihlallerine çekti.
Sunulan raporda, uluslararası hukuk açısından ciddi endişe yaratan şu temel başlıklar öne çıktı:
-
Hukuksuz Sınır Dışı Edilmeler: Muhalif veya aktivist profildeki kişilerin zorla ülkelerine iade edilmesi tehlikesi.
-
Zorla Kaybetme İddiaları: Gözaltına alındıktan veya sınır dışı edildikten sonra kendisinden bir daha haber alınamayan kişiler.
-
Konsolosluk Engelleri: Türkmenistan’ın diplomatik temsilcilikleri aracılığıyla vatandaşlarına pasaport vermeyi veya yenilemeyi reddetmesi, kişileri belgesiz bırakarak baskı altına alması.
-
Geri Göndermeme (Non-Refoulement) İlkesinin İhlali: Hayati tehlikesi bulunan kişilerin, uluslararası hukuka aykırı şekilde Türkmenistan’a iade riskiyle karşı karşıya bırakılması.
-
Ailelere Yönelik Tehditler: Yurt dışındaki sivil aktivistlerin Türkmenistan’da yaşayan aile üyelerinin maruz kaldığı baskılar.
Sahatov, Orusov ve Annayeva Vakaları AGİT Gündeminde
Platformun AGİT’e sunduğu raporda, somut insan hakları ihlallerini gözler önüne seren özel dosyalar geniş yankı uyandırdı. Bu dosyaların başında Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) yaşanan şu kritik vakalar yer aldı:
Kayıp Aktivistler: Türkiye’deki geri gönderme merkezinden serbest bırakıldıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan Alişer Sahatov ve Abdulla Orusov’un durumları raporda detaylıca işlendi.
Çocuklarıyla Sınır Dışı Edilen Anne: İki küçük çocuğuyla birlikte Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) Türkmenistan’a sınır dışı edilen Maral Annayeva’nın dosyası, sınır aşan baskının ulaştığı boyutları göstermek adına özel bir bölümde aktarıldı.
Raporda ayrıca, hâlen yurt dışında yaşayan, sınır aşan baskı riski altında bulunan ve acil uluslararası korumaya ihtiyaç duyan Türkmenistan vatandaşlarının güncel durum analizlerine de yer verildi.
Çözüm İçin AGİT’e 5 Somut Öneri Sunuldu
“Dayanç” Sivil Hareketi İnsan Hakları Platformu, AGİT zirvesinde sadece durum tespiti yapmakla kalmayıp, üye devletlere ve uluslararası ortaklara yönelik şu somut çözüm önerilerini sundu:
-
Etkin İzleme Mekanizması: Türkmenistan vatandaşlarına yönelik sınır aşan baskı vakalarının uluslararası düzeyde daha sıkı ve kurumsal olarak takip edilmesi.
-
Uluslararası Hukuka Uyum: Geri göndermeme (non-refoulement) ilkesine tüm ülkeler tarafından tam olarak uyulmasının güvence altına alınması.
-
Bağımsız Soruşturma: Zorla kaybetme iddialarının tarafsız ve bağımsız uluslararası komisyonlarca soruşturulmasına destek verilmesi.
-
İnsani Koruma Koridoru: Risk altındaki aktivistler ve vatandaşlar için hızlı çalışan insani koruma mekanizmalarının oluşturulması.
-
Pasaport ve Bürokrasi Krizinin Çözülmesi: Türkmenistan vatandaşlarının yurt dışındaki diplomatik temsilcilikler aracılığıyla; Türkmenistan Anayasası, uluslararası yükümlülükler ve Türkmenistan’ın “Göç Hakkında Kanunu”nun 29. maddesinin 3. fıkrası doğrultusunda pasaport alabilmelerinin ve yenileyebilmelerinin sağlanması.
“Uluslararası Farkındalık İçin Tarihi Bir Adım”
Platform yetkilileri, bu kritik konuların AGİT gündeminde resmi olarak ele alınmasının tarihi bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Yapılan açıklamada, bu hamlenin Türkmenistan vatandaşlarına yönelik sınır aşan baskılara dair küresel farkındalığı artıracağı, temel hak ve özgürlüklerini barışçıl yollarla arayan kişilerin daha etkin korunmasını sağlayacağı ve gelecekteki olası ihlallerin önüne geçmek için uluslararası iş birliğini güçlendireceği belirtildi.
