Doğu Türkistan Haberleri – Son Dakika – Uygur Haber Ajansı Doğu Türkistan Haberleri ve Çin haberleri; toplama kampları, istihbarat savaşları, İnterpol suiistimalleri, sınır ötesi Uygur avı ve küresel PSC tehdidi analizleri.
16 Temmuz’da Pekin’de gerçekleştirilen Türkiye-Çin siyasi istişareleri, ekonomik iş birliğinin ötesine geçen güvenlik ve kolluk kuvvetleri alanındaki mesajlarla dikkat çekti. Çin tarafı, Türkiye ile “kolluk kuvvetleri ve güvenlik iş birliğini derinleştirme” çağrısı yaparken, Türk tarafı ise “Türkiye topraklarının Çin’in egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne zarar verecek faaliyetler için kullanılmasına izin verilmeyeceğini” vurguladı. Açıklamalar, Doğu Türkistan meselesi nedeniyle uzun süredir uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği Ankara-Pekin ilişkilerine yeni bir boyut kazandırdı.
Pekin’de Kritik Türkiye-Çin Siyasi İstişareleri
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın yayımladığı resmi açıklamaya göre, Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Miao Deyu, 16 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye Dışişleri Bakan Yardımcısı Berris Ekinci ile Pekin’de siyasi istişarelerde bulundu.
Görüşmede taraflar, diplomatik ilişkilerin 55. yılı kapsamında ikili ilişkilerin geliştirilmesi, ticaret hacminin artırılması, yatırım, turizm ve bölgesel konular başta olmak üzere birçok başlığı ele aldı.
Ancak açıklamada en fazla dikkat çeken bölüm, güvenlik alanına ilişkin ifadeler oldu.
Çin’den “Kolluk Kuvvetleri ve Güvenlik İş Birliği” Mesajı
Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Miao Deyu, iki ülkenin;
- ticaret,
- finans,
- dijital ekonomi,
- kolluk kuvvetleri
- ve güvenlik alanlarında
iş birliğini daha da derinleştirmesi gerektiğini söyledi.
Pekin yönetimi ayrıca Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Türkiye ile stratejik koordinasyonu artırmak istediğini belirtti.
Çin açıklamasında, iki ülkenin “temel çıkarlarını ve önemli hassasiyetlerini karşılıklı olarak desteklemesi” gerektiği vurgusu da yer aldı.
Ankara’dan Dikkat Çeken “Tek Çin” ve Güvenlik Açıklaması
Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan açıklamaya göre, Türkiye Dışişleri Bakan Yardımcısı Berris Ekinci ise görüşmede;
- Türkiye’nin Tek Çin İlkesine bağlı olduğunu,
- Türkiye topraklarının Çin’in egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne zarar verecek faaliyetler için kullanılmasına izin verilmeyeceğini
ifade etti.
Aynı açıklamada Türkiye’nin Çin ile;
- ticaret,
- yatırım,
- turizm,
- ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi
- ve uluslararası konularda koordinasyon
alanlarında iş birliğini artırmaya hazır olduğu belirtildi.
Doğu Türkistan Tartışmaları Nedeniyle Açıklamalar Yakından İzleniyor
Türkiye ile Çin arasındaki güvenlik başlıklı temaslar, özellikle Çin’in Doğu Türkistan’da yürüttüğü politikalar nedeniyle uluslararası kamuoyunda uzun süredir yakından takip ediliyor.
Birleşmiş Milletler uzmanları, insan hakları kuruluşları ve çok sayıda uluslararası rapor, bölgede kitlesel gözaltılar, yoğun dijital gözetim, dini ve kültürel hakların sınırlandırılması ile zorla çalıştırma iddialarına ilişkin kapsamlı değerlendirmeler yayımlamıştı.
Çin yönetimi ise bu suçlamaları reddederek uygulamalarını terörle mücadele, aşırıcılıkla mücadele ve mesleki eğitim politikaları kapsamında değerlendirdiğini savunuyor.
Bu nedenle Türkiye ile Çin arasında güvenlik ve kolluk kuvvetleri alanında yapılan her yeni temas, özellikle sürgündeki Uygur toplumu ve uluslararası insan hakları çevreleri tarafından yakından takip ediliyor.
55. Yıl Vurgusu
Taraflar ayrıca Türkiye ile Çin arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 55. yılı kapsamında üst düzey temasların artırılması konusunda mutabık kaldıklarını açıkladı.
Görüşmede ayrıca;
- bölgesel krizler,
- uluslararası hukuk,
- Birleşmiş Milletler sistemi,
- sıcak çatışmaların siyasi yollarla çözümü
başlıklarında ortak çalışma iradesi de dile getirildi.
Resmi Açıklamada Öne Çıkan Mesajlar
Pekin’de gerçekleştirilen siyasi istişarelerin ardından yayımlanan resmi açıklama, iki ülkenin önümüzdeki dönemde yalnızca ekonomik ilişkileri değil, aynı zamanda güvenlik, kolluk kuvvetleri ve stratejik koordinasyon alanlarında da iş birliğini geliştirmeyi hedeflediğini ortaya koydu.
Özellikle Türkiye tarafından dile getirilen “Türk topraklarının Çin’in egemenliğine zarar verecek faaliyetler için kullanılmasına izin verilmeyeceği” yönündeki ifade ile Çin’in “kolluk kuvvetleri ve güvenlik iş birliğini derinleştirme” çağrısı, görüşmenin uluslararası kamuoyunda en fazla dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.
Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ
Kaynakça ve Ek Okumalar
Resmi Kaynaklar
1.Çin Dışişleri Bakanlığı (MFA China)
Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Miao Deyu ile Türkiye Dışişleri Bakan Yardımcısı Berris Ekinci arasındaki siyasi istişarelere ilişkin resmi açıklama (17 Temmuz 2026)
https://www.mfa.gov.cn/wjbxw_new/202607/t20260717_11984983.shtml
2.Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı
Türkiye-Çin ilişkileri hakkında resmi açıklamalar ve ikili ilişkiler.
https://www.mfa.gov.tr/turkiye-cin-siyasi-iliskileri.tr.mfa
Uluslararası İnsan Hakları ve Doğu Türkistan Kaynakları
3. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR)
Assessment of Human Rights Concerns in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region, People’s Republic of China
4. Amnesty International
Like We Were Enemies in a War
China’s Mass Internment, Torture and Persecution of Muslims in Xinjiang
https://www.amnesty.org/en/documents/asa17/4137/2021/en/
5. Human Rights Watch
Break Their Lineage, Break Their Roots
China’s Crimes Against Humanity Targeting Uyghurs and Other Turkic Muslims
6. United States Holocaust Memorial Museum
Evidence of Mass Atrocities in Xinjiang
https://www.ushmm.org/genocide-prevention/countries/china
7. Uyghur Human Rights Project (UHRP)
Araştırmalar, raporlar ve veri tabanı
8. World Uyghur Congress (WUC)
Uluslararası Uygur diasporası ve güncel gelişmeler
9. Safeguard Defenders
Patrol and Persuade / Chasing Fox Hunt
Çin’in sınır ötesi baskı mekanizmalarına ilişkin araştırmalar.
https://safeguarddefenders.com/
10. Freedom House
Freedom in the World – China
https://freedomhouse.org/country/china/freedom-world
Çin’in Güvenlik Politikaları ve Kuşak-Yol
11. Council on Foreign Relations (CFR)
China’s Massive Belt and Road Initiative
https://www.cfr.org/backgrounder/chinas-massive-belt-and-road-initiative
12. MERICS (Mercator Institute for China Studies)
Avrupa’nın en önemli Çin araştırma merkezlerinden biri.
13. Jamestown Foundation
Çin güvenlik politikaları ve Doğu Türkistan analizleri
