Uygur Kadının Tanıklığı: “Ailemin Siyasi Geçmişi Yüzünden İki Yıldır Pasaport Alamıyorum”

Doğu Türkistan Bülteni Editör Önce Çin ve Dünya, Doğu Türkistan yorum Yap

İlgili Makaleler

Bir Uygur kadın, Çin’de Uygurların pasaport ve seyahat izinlerine erişiminin sistematik biçimde engellendiğini anlatarak, aile üyelerinin siyasi geçmişi gerekçe gösterilerek uygulanan kısıtlamaların binlerce kişinin ülkeyi terk etmesini imkânsız hale getirdiğini açıkladı.

İki Yıllık Pasaport Mücadelesi

Sosyal medyada paylaşılan bir video konuşmasında bir Uygur kadın, 2024–2025 yılları arasında Çin pasaportu ile Hong Kong ve Makao seyahat izinleri için yaptığı başvuruların tamamının reddedildiğini söyledi. Kadın, başvurularının kendi eylemleriyle değil, bir akrabasının “siyasi olarak sakıncalı” kabul edilen geçmişi nedeniyle engellendiğini ifade etti.

Tanıklığa göre, Çin’in iç güvenlik ve siyasi tarama sistemi kapsamında, aile bireylerinden herhangi birinin “uygunsuz” olarak sınıflandırılması başvuru sahibini otomatik olarak diskalifiye ediyor.

Toplu Cezalandırma ve Hukuki Engeli

Kadın, Sincan (Doğu Türkistan) ikamet kaydı bulunan Uygurların kapsamlı aile geçmişi kontrolleri nedeniyle toplu cezalandırmaya maruz kaldığını vurguladı. Bu uygulamanın yalnızca yurt dışı seyahatlerini değil, kamu kurumlarında istihdam ve memuriyet gibi haklara erişimi de kısıtladığını belirtti.

“Bir akrabamın siyasi durumu nedeniyle ne pasaport alabiliyorum ne de devlet kurumlarında iş başvurusu yapabiliyorum. Siyasi geçmiş kontrolünden geçemiyorum,” sözleriyle yaşadığı durumu özetledi.

Seyahat Acentelerine Uyarı

Uygur kadın, seyahat acenteleri üzerinden yapılan başvurulara karşı da uyarılarda bulundu. Bir acente danışmanının kendisine, başvuru sahibinin ve üç nesle kadar tüm akrabalarının “siyasi ve adli kaydının temiz olması” şartını ilettiğini aktardı. Bu koşulun karşılanmaması durumunda başvurunun kesin olarak reddedildiğini söyledi.

Ayrıca bazı acentelerin “ön değerlendirme” adı altında ücret talep ettiğini ve sınırda yaşanabilecek ret durumlarında ücret iadesi yapılmadığını belirterek, Uygurların mali kayıplara karşı savunmasız bırakıldığını dile getirdi.

“Kazakistan’a günübirlik bir geziye bile gidemezsiniz. Aldanmayın,” uyarısında bulundu.

“Bu Bir Bürokratik Gecikme Değil”

Kadın, uygulamaların geçici ya da bireysel bürokratik sorunlar olmadığını, Uygurları varsayılan olarak “güvenlik riski” olarak gören kurumsallaşmış bir sistemin parçası olduğunu söyledi. Pasaport başvurusu yapmayı düşünenlere ise 2026 sonrasında olası politika değişikliklerini beklemeleri tavsiyesinde bulundu.

İnsan Hakları Örgütleri: Kısıtlamalar Devam Ediyor

İnsan hakları kuruluşları, Çin yönetiminin Uygurlar ve diğer Türk halklarının ülke dışına çıkışını uzun süredir “siyasi güvenilirlik” kriterleriyle sınırlandırdığını belgeliyor. 2017’de başlayan kitlesel gözaltı sürecinin ardından pasaportlara el konulması ve aile temelli siyasi taramalar yaygınlaştı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü, Şubat 2025’te yaptığı açıklamada, Çin’in Uygurların seyahat özgürlüğünü ihlal eden ağır kısıtlamalar uyguladığını vurgulamıştı.

Kadının anlatımı, Pekin yönetiminin “normalleşme” söylemlerine rağmen Uygurların hareket özgürlüğü üzerindeki sıkı denetimlerin hâlâ sürdüğüne dair güncel ve birinci elden bir tablo sunuyor.

Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı / HABER MERKEZİ